Vistvernd í verki hvetur til vistvæns jólahalds!!

Um jólin eru margir sem bæði gefa og fá hluti sem varla nokkrum hafði dottið í hug að þeir óskuðu sér.
Á þessu ári væri vert að leita nýrra og frumlegri leiða.
Gefum það fínasta og dýrmætasta sem við eigum, tíma og sameiginlegar upplifanir.
Þurfum við að spá í vistvæn jól?

Notkun auðlinda
U.þ.b. 20% jarðarbúa nýta 80% auðlinda jarðar. Við þurfum að skipta auðnum betur með okkur.
Gróðurhúsaáhrif
Gróðurhúsaáhrif eru staðreynd sem er hafin. Þau eru þegar byrjuð að bitna á íbúum suðlægari landa og þar munu þau hafa alvarlegust áhrif fyrst um sinn. Áhrifin hafa þegar haft slæm áhrif á fiskistofna.
Mengun
Neysla í ríkari löndum veldur umhverfisálagi og mengun í framleiðslulöndum.
Fólk sem vinnur í verksmiðjum, á kaffiökrum, bómullarekrum o.fl. verður víða fyrir miklum skaða.
Mengun sem verður til annarsstaðar á hnettinum berst með fæðukeðjunni, vindum og sjávarstraumum til norðuslóða.
Vistkerfi
Vistkerfi í heiminum sem mannfólkið byggir lífsafkomu sína á, hafa mörg skaðast alvarlega vegna ofnýtingar og mengunar. Við erum markvisst að grafa undan afkomumöguleikum mannkyns.
Er þá ástæða til að örvænta?
Nei alls ekki. Örvænting og hræðsla hefur aldrei bætt úr neinu ástandi. Hins vegar er full ástæða til að gera sér grein fyrir
ástandinu og læra um hvað við getum gert til að snúa þróuninni við, því það er vel mögulegt. En það er því einungis mögulegt að hver og einn líti í eigin rann og skoði... Hvað get ég gert?
Í raun eru umhverfismál og mannúðarmál orðin meira og minna samtvinnuð í nútímanum. Umhverfismál eru ekki bara verndun sérstakra náttúruminja eða flokkun sorps. Við erum í hvert einasta sinn sem við notum peningana okkar til að kaupa einhverja vöru – að nota peninginn sem kosningaseðil og kjósa umhverfinu í vil eða óvil.

Það er full ástæða til að GLEÐJAST yfir því að geta tekið þátt í að bæta lífskjör og aðbúnað fólks víða í heiminum og stuðlað að réttlátari heimi, dagsdaglega með hversdagslegum athöfnum okkar. Það líður öllum vel að gera góðverk!! Þess vegna ætti það að auka á gleði jólanna og gera gleðina heilsteyptari og dýpri að geta glaðst á hátíðisstund með fjölskyldu og vinum og á sama tíma glaðst með öllu mannkyni. Við getum gert svo margfalt meira en að gefa peninga til góðgerðar- og umhverfismála þó það sé vissulega afar nauðsynlegt. Og það er bæði auðvelt og skemmtilegt.

Með því að huga að vistvænu jólahaldi

a) verndum við umhverfið því mengun minnkar og nýting auðlinda verður betri.
b) höfum við bein áhrif á afkomu mannkyns í heild og líf fólks annarsstaðar á hnettinum. Mannúðarmál og umhverferfismál eru í síauknum mæli að verða samtvinnuð.
c) stuðlum við einnig að betri heilsu okkar sjálfra.
d) verða jólin persónulegri og jafnvel ódýrari.

Þetta allt getum við gert án þess að ógna jólahefðum heimilanna.
Hvað felst í vistvænum jólum?

Þumalputtaleiðir:

Jólatré
Val á jólatré – besti kostur = íslenskt
Jólamatur
Gæði fremur en magn (dæmi: lífrænt ræktað engiferöl eða berjagos – í stað gosbirgða í tuglítratali).
Lífræn ræktun
Íslenskt fremur en innflutt (flutt yfir skamman veg fremur en langan) ferskt fremur en verksmiðjuframleitt íslenskt lambakjöt og villibráð eru vistvænni á jólaborðið en verksmiðjuframleitt kjöt.
Gjafir
Óefnislegar gjafir svo sem samvera (dæmi: leikhúsferð með gefanda, nuddtími, handbón á bílinn, barnapössun, sumarbústaðaferð).
Innlendar fremur en innfluttar vörur (vegna flutningsmengunar).
Endingagóðar vörur
Vörur án eiturefna
Gjafir sem styrkja mannúðar- og umhverfismál.
Innpökkun
Nýta umbúðir sem eru til – jólapappír og pakkabönd frá í fyrra, öskjur o.fl. sem safnast yfir árið.
Maskínupappír eða annar endurvinnanlegur pappír fremur en litskrúðugur jólapappír sem er óendurvinnanlegur og mengar mikið í framleiðslu og við förgun.
Fallegt viskustykki, dagblaðapappír, litskrúðugir, auglýsingabæklingar
Jólahreingerningin
Flest hreingerningarefni eru óþörf ef notaðir eru örtrefjaklútaróskar þú þér kannski örtrefjaklút í jólagjöf?
Þau efni sem við teljum okkur hafa þörf fyrir ætti svo að gæta að séu umhverfismerkt (algengast er norræna svanamerkið). Þau eru skársti kostur fyrir umhverfið og þar af leiðandi okkur.
Jólaútréttingar
Njóta lífsins, jólastemningarinnar og mannlífsins á hjóli, gangandi eða í strætó.

Láta bílinn ALDREI ganga í lausagangi. Það er glæpur gagnvart mannkyni.
Sameina bílferðir því bílvél mengar mun minna þegar hún er heit.

Hvernig bætir þetta heilsuna?
Lífrænt ræktaður matur og hófsemi í mataræði bætir heilsuna.
Hlutir inni á heimilum sem innihalda eiturefni, anda þeim út í andrúmsloftið.
Efni í hreingerningarefnum m.a. ilmefni eru mjög ertandi, ofnæmisvaldandi og geta verið hormónatruflandi og krabbameinsvaldandi.
Inniloft þar sem þrifið er með örtrefjaklútum er mun betra en annarsstaðar.
Ganga og hjólreiðar bæta heilsuna og það gerir einnig minni mengun í kringum okkur þegar við ný tum bílinn betur.

Hugleiðing
Sífellt fleiri eru að verða meðvitaðir um áhrif lífsstíls og neyslu á umhverfið. Heimurinn hefur minnkað mikið og svo komið að áhrif af breytni teygir oft anga sína út um allan heim. Jólin eru í hugum manna tími friðar og gleði. Þess vegna er það að verða fleirum og fleirum ljóst að til að gleðin geti orðið heilsteypt og sönn þurfum við að gæta þess að hátíðahaldið valdi ekki vanlíðan annarsstaðar. ,,Gleymdu ekki þínum minnsta bróður” hljómar í eyrum okkar. Það er góð tilfinning að láta gott af sér leiða.
Sumum er farið að finnast nóg um markaðsvæðingu og glymjanda jólanna og því hefur umfjöllun Vistverndar í verki um vistvænt jólahald átt upp á pallborðið hjá mörgum. Á heimasíðu Vistverndar í verki er að finna umfjöllun um val á jólatrjám, hugmyndir að persónulegum gjöfum og gjöfum sem fela í sér þjónustu fremur en efni, umfjöllun og hugmyndir um innpökkun gjafa, jólahreingerningar og mat svo eitthvað sé nefnt.

Hvað er Vistvernd í verki?
Vistvernd í verki er umhverfisverkefni fyrir heimili sem gerir fólki kleift að kynnast því hvernig er hægt að gera heimilishald og lífsstíl vistvænni. Reynslan sýnir að þetta er auðvelt að gera án þess að skerða lífsgæði auk þess sem heimilin spara umtalsverðar fjárhæðir með litlum breytingum eins og að stilla ofnakerfi rétt, nota sparperur og læra vistakstur. Vistvænn lífsstíll er á sama tíma heilsusamlegur lífsstíll og síðast en ekki síst skemmtilegur.

Tæplega 600 heimili hafa tekið þátt í Vistvernd í verki og sýnir meðaltal mælinga þeirra að heimilin spara um 46.000 kr. á ári með vistvænni lífsstíl. Þá henda þátttakendurnir helmingi minna af sorpi í tunnuna sína en meðaltals-höfuðborgarbúinn. Vistvernd í verki er eitt af umhverfisverkefnum Landverndar.

Birt með leyfi höfundar, Bryndísar Þórisdóttur verkefnisstjóra Vistverndar í verki.
www.landvernd.is/vistvernd