Nature.is

Stofn afrískra skógarfíla minnkar um 62 prósent á 10 árum

Fjöldi skógarfíla hefur minnkað um 62% um alla Mið-Afríku á undanförnum 10 árum, samkvæmt rannsókn

Rannsóknin staðfesti ótta um að afríski skógarfíllinn (Loxodonta cyclotis) sé í útrýmingarhættu og muni hugsanlega deyja út á næsta áratug.

Dýraverndunarsinnar segja að „skilvirkar, snöggar, marghliða aðgerðir“ þurfi til að bjarga fílunum. Áhyggjur þeirra felast í því að verið er að drepa fílana út af fílabeini í tönnum fílanna. Niðurstöður rannsóknarinnar, sem var framkvæmd af vísindamönnum frá Wildlife Conservation Society (WCS) og nokkrum öðrum verndarsamtökum birtast í vísindatímaritinu PLoS One.

Meira en 60 meðhöfundur lögðu sitt af mörkum til rannsóknarinnar, sem var undir stjórn Dr. Fiona Maisels, sem er WCS vísindamaður frá Raunvísindadeild Háskólans í Stirling, og Dr. Samantha Strindberg sem er einnig starfandi vísindamaður hjá WCS. „Jafnvel þótt við værum undirbúin undir að sjá slíkar niðurstöður, urðum við miður okkar að sjá að hnignun fílastofnsins á einum áratug er meiri en 60%“, sagði Dr Maisels við BBC Nature.

Risar sem erfitt er að festa hönd á

Niðurstöðurnar gefa einnig til kynna að stór svæði þar sem fílar gengu um í hjörðum fyrir aðeins 10 árum síðan, séu orðin næstum laus við fíla.

Mikil gagnasöfnun

Vísindamenn skoðuðu skóglendi í Kamerún, Mið-Afríku Lýðveldinu, í Kongó, Gabon og í Lýðveldinu Kongó.

Dr Maisels segir að feltteymi hafi eytt sem nemur „91.600 dögum á mann... og gengið meira en 12.875 km“ til að safna mestu magni gagna um afríska skógarfílinn sem hefur nokkru sinni verið safnað. „Þegar um er að ræða fíla fáum við staðlaðan mælikvarða yfir fjölda þeirra með því að mæla skítahaugana sem þeir skilja eftir sig. Það voru 11.000 skítahaugar í gagnagrunninum okkar,“ segir Dr. Maisels. Hún sagði að feltteymin hefðu einnig skráð ummerki um menn eins og snörur og byssuhylki sem sáust við feltrannsóknir frá árinu 2002 til 2011.

Niðurstöðurnar staðfestu það sem vísindamenn grunaði þegar. „Skógarfílar voru sjaldgæfari og sjaldgæfari á stöðum sem voru að verða þéttbýlli af mönnum, innviðir eins og vegir, mikil veiði, og slæm stjórn svæða - gáfu til kynna spillingu og skort á framfylgni lagaákvæða,“ sagði Dr. Maisels.
„Við vorum einnig hissa að sjá að stórir hlutar ósnortins skóglendis Afríku, hafa núna glatað stærstum hluta skógarfíla sinna.“

Heildarmyndin

Dýraverndunarsinnar telja að næstum einn þriðji hluti landsins þar sem afríski skógarfíllinn átti heimkynni sín fyrir 10 árum síðan, sé orðið svæði sem er hættulegt dýrum, þar sem veiðiþjófar komast auðveldlega um þessi svæði með því að nota vegi er tengjast skógarhöggi.

Vísindagreinin hefur verið birt til að hægt sé að kynna hana á ráðstefnunni 2013 Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (Cites), sem verður í Bangkok frá 3-14 mars n.k. Dr. Maisels útskýrði að verkefnið Borgir sem fylgjast með ólöglegum drápum á fílum (MIKE), hafi sýnt að aukning á veiðiþjófnaði í Afríku tengist sterklega sveiflum í eftirspurn eftir fílabeini í Asíu.

Forsetisráðherra Thaílands, Yingluck Shinawatra hefur þegar samþykkt á Cites ráðstefnunni, að breyta thaílenskri löggjöf þannig að bannað verði að versla með fílabein.

Dýraverndunarsinnar kalla núna á beinar aðgerðir til að vernda þann stofn afríska skógarfílsins sem eftir er.
„WCS samtökin leggja til að Cites ráðstefnan skoði glufur í löggjöf og skoði alla þætti veiði og verslunarkeðjunnar alveg frá veiðum til sölu á markaði - sem hafa leitt til þess að núverandi kerfi til að hafa stjórn á verslun með fílabein hefur brugðist,“ sagði Dr. Maisels.

„Að draga úr krónískri spillingu og að bæta framfylgni laga sem er nú mjög ábótavant, eru þættir sem ráða úrslitum eigi að koma í veg fyrir veiðiþjófnað og verslun með fílabein. Það er einnig mjög mikilvægt að efla eftirlit með innflutningi og sölu á vörum er tengjast villtum dýrum í móttökulöndum og í þeim löndum þar sem vörusendingar með ólöglegt fílabein fara í gegn, einkum í Asíu,“ bætti hún við.

„Móttökulöndin ásamt alþjóðasamfélaginu, ættu að fjárfesta í menntun og fræðslu til almennings og í kynningarátaki til að upplýsa neytendur um afleiðingar fílabeinsverslunarinnar,“ sagði Dr. Maisels að lokum.

Sjá upprunalegu fréttina á http://www.bbc.co.uk/nature/21655613#story_continues_2

•    Barist gegn smygli á fílabeini og tegundum 04 March 2013, Science & Environment
•    „Útdauðavandi“ er aðalviðfangisefni ráðstefnu 04 March 2013, Science & Environment
•    Frumvarp um bann við notkun fílabeins fagnað 04 March 2013, Science & Environment

Ljósmynd: Skógarfílar (Loxodonta cyclotis), af Wikipediu.

Þakkirnar eða íbeiska bragðið

Heit bolla með krossi eða hot cross bun, segir í enskri barnaþulu. Ég hef alltaf séð fyrir mér að kross væri ristur í deigið á bolludagsbollurnar og þær borðaðar ný bakaðar og heitar. Bátakökurnar frönsku styrktu þessa trú mína. Kyndilmessan 2. febrúar er haldin til að minnast þess að sól er farin að hækka á lofti. Hún er ein af átta hátíðum sem haldnar voru með sex vikna millibili árið um kring á meðal fjölmargra heiðinna þjóðflokka. Þær voru kyndilmessa, jafndægur á vori (páskar), maíhátíð (krossmessa á vori), sumarsólstöður (Jónsmessa), smalareið (verslunarmannahelgi), jafndægur á hausti (réttardagar og Jörvagleði), minning hinna látnu (allraheilagra messa eða hrekkjavaka) og vetrarsólstöður (jólin).

Á kyndilmessunni er líkneski hinnar dökklituðu meyjar, the Black Virgin, sem oft var komið fyrir í neðanjarðarhvelfingu undir kirkjunum, heiðrað og við hátíðleg tækifæri kann það að hafa verið borið út og síðan í skrúðgöngu ýmist um göturnar eða síðar um kirkjuna sjálfa, sem tákn þess að vetrinum var að ljúka. Svört Maríulíkneski finnast enn í mörgum kirkjum sunnan frá Spáni og allar götur norður til Póllands og enn víðar. Styttan er yfirleitt gerð úr dökkum viði og dýrkun hennar og saga ber þess merki að þarna sé jarðargyðjan komin að austan þótt María hafi tekið við hlutverki hennar.

Landskemmdir á Laugavegi

Hér ætla ég að opna umræðu um mál sem of lítið hefur verið rætt um.

Ég veit vel að umræðan er ekki vinsæl hjá öllum, en engu að síður má ekki bíða lengur með að ræða þetta brýna mál.
Í áraraðir höfum við sem ferðumst um landið haft áhyggjur af ört vaxandi landskemmdum vegna mikils akstur og álags á ótal svæðum sem mikið eru sótt af ferðamönnum. Önnur svæði sem ekki blasa við öllum en eru engu að síður fjölfarin hljóta ekki sömu umfjöllun en ástandið þar fer ört versnandi. Það á t.d. við um ýmsar gönguleiðir, bæði styttri sem lengri.

Laugaveginn hef ég gengið ótal oft, bæði á eigin vegum og sem fararstjóri fyrir Ferðafélagið. Fyrstu ferðina fór ég sumarið 1981 þegar fáir höfðu farið þar um og aðstaðan allt önnur en í dag og mína 18. ferð fór ég síðastliðna verslunarmannahelgi. Hafði þá ekki farið þar í 7 ár og sá víða mikinn mun til hins verra. Það er hálf dapurlegt að fara um viss svæði þar í dag, því farið er að sjá illa á landinu og brýn þörf er fyrir úrbótum víða á leiðinni ef ekki á verr að fara. Ómældum fjármunum hefur verið dælt í uppbyggingu skála og aðstöðu í kringum þá, á meðan leiðin sjálf hefur verið látin sitja algjörlega á hakanum og víða er skaðinn orðinn það mikill.

Ég ætla samt að byrja á að hrósa þeim „stígabótum“ sem unnar hafa verið á fyrsta hluta leiðarinnar í gegnum hraunið í Landmannalaugum og þá sérstaklega upp Brennisteinsöldu. Fór þar um síðast í fyrra og munurinn er mikill. Einnig eru hafnar smá úrbætur í Þórsmörk, en hafa ekki enn náð upp úr Langadal. Ég ætla því að vona að hér sé hafin löngu tímabær vinna, en ég kom ábendingum um slæmt ástand leiðarinnar sumarið 2004 við forráðamenn Ferðafélagsins en núna fyrst er eitthvað farið að gerast.

Höfum í huga að talið er að allt að 15.000 manns ganga leiðina á hverju ári. Slíkur fjöldi er kominn langt yfir það sem núverandi stígar þola.

Að mínu mati þyrfti jafnvel að loka leiðinni í 1-3 ár á meðan framkvæmdir færu fram á vissum köflum og þar með væri komið í veg fyrir að svæði til hliðar við núverandi stíga myndu troðast út á meðan. Það væri eflaust erfið ákvörðun fyrir ýmsa en eigum við ekki að halda okkur við þá hugsun að láta náttúruna njóta vafans?

Helstu staðir þar sem sér á Laugaveginum:

Nokkrir þeir staðir þar sem brýnna úrbóta er þörf eru taldir upp hér að neðan og eru myndir af flestum staðanna númeraðar til frekari skýringa:

1. Jökultungur. Þar er leiðin brött, erfið í viðhaldi og þar hefur víða runnið mikið úr leiðum og orðið erfitt að fóta sig. Neðst er stígurinn allt að því hættulegur þar sem allt laust efni hefur runnið úr honum og því er fólk spólandi þar á lausum klöppum. Búast má við miklum skemmdum þar ef svo fer sem horfir auk slysahættu.
   Stígar eru of óljósir eftir að komið er yfir Grasahagakvísl. Mikið sporað þar og svæðið víða illa farið. Gera þarf eh. færanlega brú á ánna til að beina umferð í ákveðinn farveg.
2. Stígar á milli Álftavatns og Hvanngils eru orðnir illa niðurgrafnir á löngum köflum. Hér er hætt við enn frekari skemmdum en orðið er þar sem fólk er hætt að ganga í stígunum og leiðin breikkar því hratt.
3. Sama ástand er á stígum á milli Langhálsa og Slyppugils.
4. Slyppugil og Bjórgil. Þar er mikið farið að renna úr grafast í kringum stíga. Ég sá mikinn mun á því svæði frá því að ég fór þar um síðast. Nánast eru þar komin „gil í gilin“ þar sem það er farið að renna verulega úr slóðinni.
5. Flatirnar sunnan við Ljósá. Eftir að komið er yfir brúnna er gengið yfir ca 200m. mólendi áður en komið er að Kápu. Þarna eru orðnar djúpar rásir sem sífellt dýpka og aðrar farnar að myndast til hliðar. Hér er svæði sem ég tók eftir skemmdum á f. 7 árum og hefur versnað mikið síðan þá. Auk þess ljót rás er orðin þar sem á að heita stígur fyrstu kaflann upp á Kápu.
6. Stígur frá hálsinum ofan við Húsadal. Þar leiðir skiptast og haldið er til vinstri til að fara í Langadal, tekur við stígur sem liggur upp hálsana þar. Víða í gróðurlendinu eru komnar djúpar rásir í stígana. Á einum stað var komin djúp hola í stíginn, sem eh. hefur reynt að velta grjóti ofan í . Hér þurfti að fara varlega yfir.

Þegar niður í Langadal var komið sá ég að þar eru stígabætur í hafnar og því ber auðvitað að fagna.

Við getum svo haldið áfram til suðurs og gert sér umfjöllun um leiðina upp úr Þórsmörk á Fimmvörðuháls þar sem ástandið er víða verra en á þeim stöðum sem ég hef nefnt hér að framan.

Eflaust má nefna ótal fleiri staði þar sem úrbóta er þörf. Ég veit líka að til stendur að lagfæra ýmislegt en þörfin fyrir stórframkvæmdir er mikil.

Ábyrgðin við að beina þetta miklum fjölda fólks á viðkvæmt svæði er mikil. Það er fyrst og fremst á herðum Ferðafélags Íslands að axla þá ábyrgð og þá helst að eigin frumkvæði áður en tekið verður fram fyrir hendur þess af öðrum aðilum. Ferðafélagið hefur unnið frábært starf á mörgum sviðum en er því miður ekki að standa sig þarna á þessu svæði sem án efa er þess helsta „mjólkurkú“ og er því næstum skylt að standa að þeim lagfæringum sem vina þarf. Á Laugaveginum nægir ekki að hafa aðeins góða skála og gistiaðstöðu. Leiðin sjálf þarf líka að vera í lagi.

Höfum samt í huga að gangandi ferðamenn eru þeir sem best fara með landið. Umræða um harða gönguskó og stafi sem gæta ýft upp gróður meðfram gönguleiðum tel ég fjarstæðukennda. Góðir skór eru nauðsyn í grófu landslagi og stafir auðvelda gönguna til muna. Í stað banna þarf að bæta stíga á fjölförnum leiðum. Við getum reynt að ímynda okkur hvernir leiðin liti út ef jafn mörg ökutæki færu þar um og þeir sem þar fara gangandi.

Umhverfisvernd og ég

Nú  þegar sum okkar eru loks að vakna upp af Þyrnirósarsvefni varðandi umhverfið og mikilvægi náttúruverndar, verða til ótal spurningar í mínum einfalda huga. Já, ég ætla að nota orðið einfaldur, því einfeldni og sjálfhverfni er okkur svo ríkjandi þegar kemur að þessum málum.

Við erum loks að verða meðvituð um að auðlindir jarðarinnar eru ekki óþrjótandi. Allt þrýtur að lokum en fyrir svo grátlega stuttu síðan töldum við að nóg væri til af öllu til eilífðar. Fyrstu umræður um að olíu þryti að mestu innan nokkurra áratuga var tekið með hæðni. Upplýsingum um þverrandi regnskóga var tekið af vantrú og vitneskju um forgengileik lofthjúpsins var tekið með afneitun. Það dapurlegasta er að enn lifa margir í þessum ranghugmyndum, þó svo að staðreyndirnar blasi við okkur.
Afneitun er orð sem er kannski ráðandi í þessari umræðu?  Ég tel að hver og einn lifi á vissan hátt í afneitun. Við getum þóst vera á allan hátt til fyrirmyndar en lifað samt í einhverri kjánlegri mótsögn við önnur viðhorf okkar. Umhverfisvæn á einu sviði en til að það sé mögulegt gerumst við umhverfisníðingar á öðru sviði og því er jafnvægi okkar sem einstaklinga gagnvart umhverfinu það sama og var fyrir nema þá að við tökum lífshætti okkar algjörlega til endurskoðunar og veita þá engar undanþágur í nafni eigin þæginda.

Hver þekkir ekki drauminn um að flytja úr þéttbýlinu? Flytja í sveitina, út fyrir borgarmörkin og rækta þar grænmeti og jafnvel að eiga nokkar skepnur að auki. Falleg hugmynd en hversu umhverfisvæn er hún? Akstur lengist, ekki nema viðkomandi ætli sér á að lifa að mestu í einangrun og sjálfsþurftabúskap. Oft þarf að ryðja ósraskað land til að byggja „umhverfisvæna heimilið“ og leggja langan veg og heildarmynd náttúrunnar er umbylt til þess eins að uppfylla draumin um að lifa í sátt við náttúna. Sér enginn mótsögnina í þessu? Slíkri búsetu fylgir svo stærri bíll og þá að mestum líkindum nokkuð voldugur pallbíll svo hægt sé að komast á staðinn í misjafnri færð og flytja nauðsynjarnar í sveitarómantíkina. Kannski að þessi sama fjölskylda sem kom sér fyrir í sveitinni hafi flutt úr borg þar sem auðvelt var að komast af án bíls? Hver veit? Búa í sveitinni með tvo bíla eða fleiri (þau eiga nefnilega tvo unglinga sem voru ekki sáttir með flutningana) og það er gott að eiga eins og einn traktor til að efla sveitarómantíkina.

Erum við að bjarga heiminum með að flýja í sveitina? Hugsanlega, en þá líklegast aðeins okkar litla eigin hugarheimi. Vellíðanin sem fylgir því að flytja nær náttúrunni er allt annað mál sem við skulum ekki rugla saman við umhverfisvernd. 

Nú man ég ekki hvar ég las það, en fyrir einhverjum árum sá ég grein sem fjallaði um þetta jafnvægi á milli umhverfisáhrifa þéttbýlis og dreifbýlis. Vel skipulögð borg (sem ekki finnst enn á Íslandi) er hugsanlega umhverfisvænasti lífsmátinn miðað við þarfir okkar í dag. Samgöngur verða styttri og þar af leiðandi minni orkunotkun pr. íbúa, aðföng, lagnir, upphitun, sorp- og skolpförgun verða markvissari, þjónusta og stjórnsýsla samþjappaðri og svona mætti lengi áfram telja. Í stuttu máli, þá njóta bæði fólk og náttúra nábýlisins í vel skipulögðu þéttbýli og fyrir vikið þarf að brjóta minna af óspilltu landi undir byggð eða þá að meiri rými er áfram undir landbúnað sem annars færi undir strjála byggð og umferðarmannvirki.

Ferðafrelsi og ferðavirðing

Er ekki kominn tími tími að við berum saman og tengjum tvö viss grundvallarhugtök varðandi ferðamenningu hér á Íslandi?

Annars vegar er ég að tala um hugtakið ferðafrelsi sem virðist hafa fest rótum í huga viss hóps sem vill halda fast í þá hugmynd að frelsi til að ferðast eigi að byggjast á hugmyndum um ferðamennsku eins og voru hér á árunum 1950-1980. þ.e. árin sem núverandi ferðahefð var að skapast og ekkert megi breytast. Með breyttu umhverfi, t.d. auknum fjölda þurfum við líka að fara að opna á umræður um orðið FERÐAVIRÐING.

En þurfum við ekki að skoða þetta mál betur og í stærra samhengi og þá sérstaklega í ljósi þeirrar þróunnar sem orið hefur í ferðamennsku á liðnum áratugum. Auðvitað viljum við öll halda sem lengst í gömlu ferðarómantíkina frá sjötta áratug seinustu aldar. Jeppinn var ekki orðinn almenningseign. Meira að segja var stórmál að fá leyfi til að eignast slíka kostagripi lengi vel. Bændur, héraðslæknar, sýslumenn og „menn sem þekktu rétta menn” komust í þann hóp sem heimild hafði til að eignast jeppa. Sem betur fer varaði þetta tímabil ekki lengi svo að fljótlega fór jeppinn að verða almenningseign þó svo að sú þróun hafi lengi hægari en sumir telja að hafi verið. Slóðarnir voru fáir, hlykkjóttir og telji einhver vegina vera grófa í dag þá skulum við tala um grýtta slóða á þessum bernskuárum íslenskrar ferðamennsku. Örfáir voru á ferðinni. Það fáir að frumkvöðlarnir fengu á sig kenninöfn framan við eiginnöfn sín í anda fjallaferðanna. Ófáir skálar voru nefndir eftir frumkvöðlunum, kennileiti, leiðir og menn fengu á sig goðsagnakenndan sagnablæ við það að hafa fundið bílfær vöð yfir fram að því ófærar beljandi jökulár sem í dag knýja erlendar málmbræðslur. Þeir fáu sem hittust á fjöllum þekktust örugglega. Ferðamátarnir voru fáir enda úrval af búnaði og tækjum lítið. Sömu Gefjunarskórnir voru notaðir til skíðaferða á veturna, fjallaferða á sumrin og fjárleita á haustin. Þessi ár voru sælutími sem erfitt hefur verið að kveðja þrátt fyrir gjörbreyttar aðstæður í dag. Sagnir af þessum mönnum bárust út og fleiri vildu kynnast þessum undraheim, sem auðvitað var eðlilegt í ljósi þessara heillandi ferðasagna og dulúðin var að losna af óbyggðunum sem fram að því höfðu verið álitnar einkalönd útilegumanna og ferðir þar um höfðu verið farnar af illri nauðsyn fremur löngun. Leiðir sem styttu ferðir á milli landshluta, hægt var að komast upp fyrir illfæra jökla og árnar sem frá þeim runnu. Annað var ekki þangað að sækja um aldir.

Loks hafði þjóðin lært að meta óbyggðirnar sem fram að þessu höfðu verið ógn og hulduheimur. Alla langaði á fjöll og með bættum efnahag, aukinni jeppaeign og síðast en ekki síst fleiri möguleikum í ferðamennsku með bættum búnaði, varð á örfáum áratugum krökkt af fólki á hálendinu. Ekki aðeins hafði dýrð þess spurst út á meðal landsmanna, heldur voru erlendir ferðamenn farnir þyrpast hingað í hundruða þúsunda tali til þess eins að fá að „njóta kyrrðarinnar”. Þegar allur þessi fjöldi er saman kominn á fremur litlu svæði sem aðeins greiðfært um í nokkrar vikur á ári til að njóta kyrrðar og einveru, er kyrrðin að sjálfsögðu horfin. Einveran var tálsýn og óspillt útsýnið rofið af raflínum, orkuverum, vegum og næsta ferðamanni sem hugsanlega kom hingað á annan hátt en þú. „Þér finnst þú rétthærri“. Annað hvort komst þú gangandi og hafðir því fyrir ferðinni með miklu erfiði, eða þá að þú komst hingað á nýja rándýra jeppanum sem þú vannst fyrir með miklu erfiði. Bæði viðhorf jafn rétthá en eiga því miður ekki alls staðar samleið. Báðir hópar tala niðrandi um hinn hópinn í sjálfsánægju vegna síns ferðastíls. Einn vill hratt og komast á marga staði á stuttum tíma meðan annar vill fara hægt og njóta kyrrðarinnar. Báðir þurfa þó ýmist að stíga úr bílnum og ganga eða fara upp í bíl einhvern tíma í ferðinni eða að komast á uypphafsstað göngu akandi.. Skoðanir skarast en hugmyndir ekki. Á milli þessara hópa og ýmissa annarra, nánast jafn margra og ferðamöguleikarnir eru er ört vaxandi gjá. Meginskilin liggja á milli sk. Göngumanna og mótormanna. Annar hópurinn vill endurheimta kyrrðina sem eitt sinn ríkti á meðan hinn vill halda því frelsi sem hann hefur ávalt talið hér hafi ríkt. Hér eru illsættanleg viðhorf sem finna þarf lausn og sátt um. Því miður, þá er kominn tími á vissan aðskilnað í þeim víðáttum sem við töldum óendanlegar fyrir ekki svo löngu síðan.

Það mál þurfum við að leysa á friðsamlegn hátt og án öfga.Lykilinn þeirri sátt er sk. ferðavirðing, sem við þurfum að tileinka okkur áður en fullnaðarlausn fæst. Það er nefnilega í lagi að við séum ósammála en sáttina þarf að finna.

Hér eru nokkur dæmi um það sem ekki er ferðavirðing:

• Göngumaður arkar eftir miðjum þjóðvegi og tefur umferð.
• Mótorhjólamaður ekur eftir göngustíg í Heiðmörk.
• Jeppamaður ekur eftir fjölfarinni slóð vélsleðamanna.
• Vélsleðamaður ekur eftir troðnum brautum á skíðasvæði.
• Göngumenn setjast niður og snæða í vélsleðabraut.
• Hestamaður böðlast yfir þrönga göngubrú sem ekki er ætluð hesti.
• Mótorhjólamaður kemur í hlað á skála um miðja nótt. Þenur tækið rétt við skálann.
• Göngumaður bölsóttast yfir vélahávaða frá nærliggjandi vegi, en hafði samt valið leiðina.

Þetta eru bara örfá dæmi um skort á Ferðavirðingu. Nokkuð sem er til staðar í hinum siðmenntaða heimi. Ég hef ekki heyrt annars staðar af árekstrum eins og hér. Hvar annars staðar finnst sleðamönnum sjálfsagt að aka inn á skíðasvæði og öskra svo „ Skert ferðafrelsi“ ef þeir eru beðnir um að sýna tillitssemi? Hér leika menn sér að því að eyðileggja aðstöðu einnar íþróttar með ástundun sinnar. Allir þurfa að líta í eigin barm og gefa eftir að einhverju leiti. Það er fyrir löngu kominn tími á að afmarka vissa hluta landsins fyrir ákveðin form útivistar en engu að síður geta menn svo átt samleið víðast hvar í fullri sátt.

Ljósmynd: Á ís, Árni Tryggvason.