Nature.is

After financial meltdown, now it's smeltdown

The men woh made Iceland go cap in han to the IMF ar now bent on ruining its landscape

After touring for 18 months I was excited to  return home 8 weeks ago to good, solid Iceland and enjoy a little bit of  stability. I had done a concert there earlier this year to raise awareness  about local environmental issues - especially alternatives to aluminium  smelters - and 10 per cent of the nation came to it; but I still felt it  wasn’t enough.

So when I got home I decided to contact people all over  the island who had attempted to start new companies and bring in new ways of  working, but had not succeeded. For a long time Iceland’s main income had been  fishing, but when that become uneconomic, people started looking for other  ways to earn a living. The conservatives in power thought that harnessing  Iceland’s natural energy and selling it to huge companies such as Alcoa and  Rio Tinto would solve the problem.

Now we have three aluminum smelters,  some of the biggest in Europe; and in the space of the next three years they  want to build two more. A lot of Icelanders are against this. They would  rather continue to develop smaller companies that they own themselves and keep  the money they earn. Many battles have been fought in Iceland on these  issues.

In one of these battles  the Minister for the Environment forced Alcoa to include the impacts of energy  exploiting in their Environmental Impact Assessment. The smelter would need  energy from a handful of new geothermal power plants and possibly also some  dams. This would damage pristine wilderness, hot springs and lava fields. To  take this much energy from the geothermal fields is not even sustainable.

Hingað og ekki lengra!

Eftirfarandi ávarp flutt Guðmundur M. H. Beck á ráðhústorginu á Akureyri þ. 25. október sl.

Ég finn mig knúinn til að ávarpa ykkur hér í dag. Við erum hér saman komin á alvarlegum tímamótum í sögu ungrar þjóðar. Á aðeins 17 árum höfum við lifað nýja Sturlungaöld þar sem misvitrir valdagráðugir menn hafa misbeitt valdi sínu og sóað auðlindum þjóðarinnar svo horfir við örbirgð komandi kynslóða ef ekki verður spyrnt við fótum.

Gamalt máltæki segir að oft ratist kjöftugum satt á munn og svo hefi ég mátt því miður reyna síðan ríkisstjórn Íslands og 44 alþingismenn samkvæmt fyrirmælum frá Davíð Oddssyni og Halldóri Ásgrímssyni gáfu út lög um hryðjuverkin á Austurlandi, Kárahnjúkavirkjun og álfabrikku Alcoa. Meira en 200 milljörðum af erlendu fé eða um 2 milljónum á hvert heimili var veitt inn í íslenzkt efnahagslíf og helmingurinn af því með ríkisábyrgð. Þetta reyndist hinum sprenglærðu fjárglæframönnum í höfuðborginni nægur eldsmatur til að kynda undir falsbréfasölunni og gefa út ávísanir á auðlindir Íslands út þessa öld. Síðan fengu þeir í hendur þjóðbankana og sjóði atvinnuveganna til að fullkomna áramótabrennu frjálshyggjukapítalistmans.

Ég sagði strax að þetta væru hryðjuverk gegn íslenzku samfélagi þar sem öllu er menn hafa verðið að reyna að byggja upp frá upphafi sjálfstæðisbaráttu var kastað í eldinn og Kárhnjúkahryðjuverkin yrðu myllusteinn um hálsinn á komandi kynslóðum. Það var einnig sárt að verða þess áskynja að ekkert nema sulturinn virtist geta kennt þjóðinni að velta af sér þessu oki og komast til raunveruleikans á ný .

Þeir sem vöruðu við afleiðingum hryðjuverkanna, græðgisvæðingunni, sóun auðlinda og viðskiptahalla voru kallaðir öllum illum nöfnum s.s. óvinir framfara, sérvitringar, talibanar, letingjar og sakaðir um að ætla að færa þjóðina aftur í torfkofana þar sem hún drægi fram lífið á fjallagrösum.

Úr einu ruglinu í annað

Aðgöngumiði á erlenda markaði

Jónas R. Viðarsson útskrifaðist í vor úr meistaranámi í umhverfisog auðlindafræði við Háskóla Íslands. Jónas er í hópi fyrstu nemanna sem útskrifast úr náminu, en hann fjallaði í lokaverkefni sínu um umhverfismerki í sjávarútvegi og naut stuðnings Matís á meðan á undirbúningi þess stóð, en í dag vinnur Jónas þar sem fastur starfsmaður.

„Ég hafði gífurlegan áhuga á að fjalla um sjávarútveg og viðskipti, eftir að hafa verið sjálfur í slorinu í tíu ár á sjó,“ segir Jónas, en hann hafði áður lokið BS-prófi í sjávarútvegsfræði frá Háskólanum á Akureyri. „Þessi athugun á umhverfismerkingum í sjávarútvegi kallar á viðskiptasjónarhorn en ég er ekki síður að horfa á umhverfisvernd og ímynd greinarinnar.“

Hart tekið á trollveiðum

Jónas útskýrir að þau merki sem mest eru notuð í sjávarútvegi, líkt og í öðrum framleiðslugeirum, byggja á staðli sem einn aðili skilgreinir, en annar aðili vottar að viðkomandi uppfylli kröfur staðalsins. „Þetta er eina leiðin sem býður upp á nægilegan trúverðugleika,“ segir Jónas. Að sögn Jónasar er MSC (Marine Stewartship Council) þekktasta umhverfismerkið í sjávarútvegi. „Merki MSC vottar að fiskurinn komi frá stofnum sem nýttir eru á sjálfbæran hátt. Þar er leitast við að horfa heildrænt á fiskveiðar, bæði ástand stofnsins og aðferðirnar sem notaðar eru við veiðar. Tekið er hart á trollveiðum og botn-togveiðum og það þarf að vanda mjög til verka til að fá vottun á slíkar veiðar,“ segir Jónas.

Bretar lengst komnir

„Umhverfismerkingar eru að koma upp núna í sjávarútvegi eftir lengri sögu í landbúnaði, þar sem lífræn vottun hefur verið lengi við lþði. Þetta hefur gerst hratt á alþjóðavísu á síðustu þremur árum,“ segir Jónas. „Bretar eru komnir lengst og það eru ýmsar blikur á lofti í Bandaríkjunum. WalMart- verslunarkeðjan hefur til dæmis lýst því yfir að þar verði aðeins seldar sjávarafurðir sem vottaðar eru sjálfbærar,“ segir Jónas.

Jónas segir að LÍÚ og íslenskir útgerðarmenn hafi tekið ákvörðun um að MSC-vottun henti ekki hér á landi. „Ætlunin er að koma með sér-íslenskt merki í haust. Þetta merki á að votta að íslenska fiskveiðistjórnunarkerfið sjái til þess að íslenskur fiskur komi úr sjálfbært nýttum stofnum.“

Álftin, ormurinn og fljótið