Nature.is

Sáðalmanak fyrir maí 2013

Náttúran birtir nú fjórða sáðalmanak ársins 2013. Guðfinnur Jakobsson lífrænn bóndi í Skaftholti tekur saman efni í sáðalmanök Náttúrunnar.

Efnið er unnið úr garðabók Maríu Thun, en hún fékkst við rannsóknir á tengslum himintungla og gróðurs í rúmlega 60 ár og gefur út sáðalmanak á hverju ári. Höfuðáhrifin eru frá tunglinu, eftir því hvernig það stendur gagnvart stjörnumerkjum dýrahringsins.

1.    maí 00 – 21 ávextir, 22 – 24 rót
2.    maí 00 – 24 rót
3.    maí 00 – 11 rót, 12 – 24 blóm
4.    maí 00 – 24 blóm
5.    maí 00 – 08 blóm, 09 – 24 ávextir
6.    maí 00 – 01 ávextir, 02 – 17 blað, 18 – 24 ávextir
7.    maí 00 – 10 ávextir, 11 – 24 blað
8.    maí 00 – 08 blað, 09 – 24 ávextir
9.    maí 00 – 06 ávextir, 06 – 24 óhagstætt
10.  maí 00 – 24 óhagstætt
11.  maí  00 – 24 óhagstætt
12.  maí  00 – 24 rót
13.  maí  01 – 02 rót, 04 – 24 blóm
14.  maí  00 – 24 blóm
15.  maí  00 – 16 blóm, 17 – 24 blað
16.  maí  00 – 24 blað
17.  maí  00 – 10 blað, 11 – 24 ávextir
18.  maí  00 – 24 ávextir
19.  maí  00 – 24 ávextir
20.  maí  00 – 04 ávextir, 05 – 24 rót
21.  maí  00 – 24 rót
22.  maí  00 – 24 rót
23.  maí  00 – 11 rót, 12 – 19 blóm, 19 – 24 óhagstætt
24.  maí  00 – 24 óhagstætt
25.  maí  00 – 24 óhagstætt
26.  maí  00 – 24 óhagstætt
27.  maí  00 – 13 ávextir, 13 – 19 óhagstætt, 19 – 24 ávextir
28.  maí  00 – 18 ávextir, 18 – 24 óhagstætt
29.  maí  00 – 24 rót
30.  maí  00 – 17 rót, 18 – 24 blóm
31.  maí  00 – 24 blóm

Hagstætt tímabil til útplöntunar er frá 12. til 23 maí.

Sáðalmanak hvers dags birtist nú einnig á Viðburðardagatalinu hér til hægri á síðunni.
Oftast liggur í augum uppi hvað eru rætur, blaðplöntur, ávextir og blóm en hér skulu talin upp nokkur atriði sem geta vafist fyrir okkur.

•    Til rótarplantna teljast líka sellerí, hnúðsellerí, kálrabi eða pastinaka og laukar
•    Til blaðplantna teljast hnúðfennel, aspargus, rósakál og blómkál
•    Til blómplantna teljast blómplöntur þó þær vaxi upp af laukum og brokkólí
•    Til ávaxta teljast baunir, linsubaunir, allar korntegundir, kúrbítur, grasker, agúrkur, tómatar og maiskorn

Annað skýrir sig sjálft.
Grafík: Eldhúsgarðurinn byrjar í huganum, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Radísur í Eldhúsgarðinum

Radísa – rót – fljótspírandi

Sáning:
Sá inni frá mars og fram í apríl – sá úti frá miðjum apríl  og fram að júlí. Sá oft t.d með tveggja-þriggja vikna millibili en ekki miklu í einu. Má sá á milli raða annarra plantna sem eru seinsprottnar eins og gulrætur. Radísur ýta hver annarri frá og þarf ekki mikið að grisja enda þægilegt að sá þeim því fræin eru stór. (Það er ekkert sem bannar að sá lengur fram á sumarið en ég nenni því alls ekki og mæli þess vegna ekki með því.)

Annað:
Nota má fersk, ung blöð af radísum í grænan drykk eða í salat eins og kryddplöntu. Radísufræ sérstaklega til að nota í spírun á veturna og hafa fengist í sumum verslunum og eru sterk og góð í salat. Radísur eru skrautlegar á matarborðinu. Ormar og flugur sækja í radísur og stundum eru þær ræktaðar til að vera fæða fyrir slík dýr innan um aðrar tegundir svo þær sleppi óskaddaðar.

Lækningarmáttur:
Radísur eru einkum taldar hjálpa innir líffærum eins og lifri, gallblöðru og nýrum. Þær eru taldar blóðhreinsandi og margt annað gott gerandi. Blöðin eru mjög C-vitamín rík.

Uppskera:
Radísur eru fljótsprottnar og ætar umþb. 4 vikur eftir þeim er sáð. Þess vegna frá byrjun maí og fram í ágúst byrjun.

Geymsla:
Yfirleitt eru radísur borðaðar ferskar og hráar – ef til vill með salti af því þær eru beiskar en ekki geymdar og mæli ég með því.

Grafík: Radísa í Eldhúsgarðinum, Guðrún Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Sáðalmanak fyrir apríl 2013

Náttúran birtir nú þriðja sáðalmanak ársins 2013. Guðfinnur Jakobsson lífrænn bóndi í Skaftholti tekur saman efni í sáðalmanök Náttúrunnar.

Efnið er unnið úr garðabók Maríu Thun, en hún fékkst við rannsóknir á tengslum himintungla og gróðurs í rúmlega 60 ár og gefur út sáðalmanak á hverju ári. Höfuðáhrifin eru frá tunglinu, eftir því hvernig það stendur gagnvart stjörnumerkjum dýrahringsins.

1.   apríl 00 – 24 blað
2.   apríl 00 – 02 blað, 03 – 24 ávextir
3.   apríl 00 – 04 óhagstætt, 04 – 24 ávextir
4.   apríl 00 – 05 ávextir, 06 – 24 rót
5.   apríl 00 – 24 rót
6.   apríl 00 – 05 rót, 06 – 24 blóm
7.   apríl 00 – 24 blóm
8.   apríl 00 – 02 blóm, 03 – 24 blað
9.   apríl 00 – 24 blað
10. apríl 00 – 24 blað
11. apríl 00 – 01 blað, 02 – 24 ávextir
12. apríl 00 – 08 ávextir, 08 – 16 óhagstætt, 16 – 24 ávextir
13. apríl 01 – 24 rót
14. apríl 00 – 24 rót
15. apríl 00 – 12 rót, 13 – 24 blóm
16. apríl 00 – 24 blóm
17. apríl 00 – 22 blóm
18. apríl 00 – 03 óhagstætt, 03 – 09 blóm, 10 – 24 blað
19. apríl 00 – 24 blað
20. apríl 00 – 03 blað, 04 – 24 ávextir
21. apríl 00 – 24 ávextir
22. apríl 00 – 19 ávextir, 20 – 24 rót
23. apríl 00 – 24 rót
24. apríl 00 – 08 rót, 09 – 19 ávextir, 20 – 24 rót
25. apríl 00 – 18 rót, 18 – 24 óhagstætt
26. apríl 00 – 01 rót, 02 – 10 og frá 17 – 24 blóm
27. apríl 00 – 06 blóm, 06 – 24 óhagstætt
28. apríl 00 – 07 óhagstætt, 07 – 24 blað
29. apríl 00 – 09 blað, 10 – 24 ávextir
30. apríl 00 – 05 ávextir og 10 – 24 ávextir.

Hagstæður tími til útplöntunar er dagana 15. til og með 28. apríl.
Sá tími er einnig hagstæður til að klippa tré og runna nema ef ætlað er að afklippurnar í græðlinga.

Sáðalmanak hvers dags birtist nú einnig á Viðburðardagatalinu hér til hægri á síðunni.

Oftast liggur í augum uppi hvað eru rætur, blaðplöntur, ávextir og blóm en hér skulu talin upp nokkur atriði sem geta vafist fyrir okkur.

• Til rótarplantna teljast líka sellerí, hnúðsellerí, kálrabi eða pastinaka og laukar
• Til blaðplantna teljast hnúðfennel, aspargus, rósakál og blómkál
• Til blómplantna teljast blómplöntur þó þær vaxi upp af laukum og brokkólí
• Til ávaxta teljast baunir, linsubaunir, allar korntegundir, kúrbítur, grasker, agúrkur, tómatar og maiskorn

Annað skýrir sig sjálft.

Grafík: Eldhúsgarðurinn byrjar í huganum, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Sáðalmanak mars 2013

Náttúran birtir nú annað sáðalmanak ársins 2013. Guðfinnur Jakobsson lífrænn bóndi í Skaftholti tekur saman efni í sáðalmanök Náttúrunnar.

Efnið er unnið úr garðabók Maríu Thun, en hún fékkst við rannsóknir á tengslum himintungla og gróðurs í rúmlega 60 ár og gefur út sáðalmanak á hverju ári. Höfuðáhrifin eru frá tunglinu, eftir því hvernig það stendur gagnvart stjörnumerkjum dýrahringsins.

Dagur    Tími

1.   mars  00 – 09 rót, 10 – 22 blóm
3.   mars  00 – 16 blóm, 16 – 24 óhagstætt
4.   mars  00 – 24 blað
5.   mars  00 – 11 blað, 11 – 24 óhagstætt
6.   mars  00 – 12 óhagstætt, 12 – 17 ávextir, 17 – 22 óhagstætt, 22 – 24 blóm
7.   mars  00 – 10 blóm, 11 – 24 ávextir
8.   mars  00 – 12 ávextir, 13 – 24 rót
9.   mars  00 – 24 rót
10. mars  00 – 11 rót, 12 – 24 blóm
11. mars  00 – 19 blóm, 20 – 24 blað
12. mars  00 – 24 blað
13. mars  00 – 24 blað
14. mars  00 – 17 blað, 18 – 24 ávextir
15. mars  00 – 24 ávextir
16. mars  00 – 02 ávextir, 02 – 11 óhagstætt, 11 – 16 ávextir, 17 – 24 rót
17. mars  00 – 24 rót
18. mars  00 – 17 rót, 18 – 24 blóm
19. mars  00 – 07 blóm, 8 – 16 rót, 17 – 24 blóm
20. mars  00 – 24 blóm
21. mars  00 -  17 blóm, 17 – 24 óhagstætt
22. mars  óhagstætt
23. mars  00 – 08 óhagstætt, 08 – 17 blað, 18 – 24 ávextir
24. mars  00 – 24 ávextir
25. mars  00 – 24 óhagstætt
26. mars  00 – 09 ávextir, 10 – 24 rót
27. mars  00 – 24 rót
28. mars  00 – 03 rót, 04 – 13 blóm, 14 – 24 rót
29. mars  óhagstætt
30. mars  óhagstætt
31. mars  óhagstætt

1. til 5. mars kl. 12 hagstætt til útplöntunar og klippingar trjáa og runna.
5. mars frá hádegi til og með 18. mars hagstætt til græðlingatöku. Veljið ávaxtadaga til græðlingatöku af berjarunnum.
Frá og með 19. mars aftur hagstætt til útplöntunar/umplöntunar og klippingar trjá og runna.

Sáðalmanak hvers dags birtist nú einnig á Viðburðardagatalinu hér til hægri á síðunni.

Oftast liggur í augum uppi hvað eru rætur, blaðplöntur, ávextir og blóm en hér skulu talin upp nokkur atriði sem geta vafist fyrir okkur.

• Til rótarplantna teljast líka sellerí, hnúðsellerí, kálrabi eða pastinaka og laukar
• Til blaðplantna teljast hnúðfennel, aspargus, rósakál og blómkál
• Til blómplantna teljast blómplöntur þó þær vaxi upp af laukum og brokkólí
• Til ávaxta teljast baunir, linsubaunir, allar korntegundir, kúrbítur, grasker, agúrkur, tómatar og maiskorn

Annað skýrir sig sjálft.

Grafík: Eldhúsgarðurinn byrjar í huganum, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.

Gulrætur í Eldhúsgarðinum

Gulrót – rótar – dæmi um seinspírandi plöntu

Sáning:
Sá fyrir innirækt frá febrúar til apríl – sá úti frá miðjum apríl og fram að júní. Gulrótum er sáð beint á vaxtarstað. Það er góður siður við rótarávexti yfirleitt.

Aukaatriði:
Hægt er flýta fyrir spírun gulróta með því að setja fræin í bleyti í einn til tvo sólarhringa og þá er spírutími þeirra venjulegur. Gott er að klípa ögn framan af blöðunum og nota í salat því að það eru mikil steinefni í blaðbroddunum. Mjög erfitt er að planta út gulrótum en það er hægt í fyrstu grisjun þegar þær eru mjög litlar og ná sumar þeirra sæmilegum vexti. Til að verjast sniglum er gott að strá einhverju beittu umhverfis raðirnar eins og skeljasandi, vikri, fínum ársandi eða eggjaskurn. Akrýldúkur verndar fyrir gulrótaflugu ef hún gerir vart við sig. Á hinn bóginn er fyrsta hreinsun á illgresi og losun jarðvegsins á milli raða hjá gulrótunum afar mikilvæg. Eftir það fara þær að vaxa. Akrýldúk verður því ekki varanlega komið við fyrr en að fyrstu einni eða tveimur yfirferðum er lokuð. Ekki er nú vitað nákvæmlega um ferðir gulrótarflugunnar.

Lækningamáttur:
Gulrætur hafa verið kallaðar sítrónur norðursins vegna C-vitamín innihalds síns en í þeim er líka karótin sem gefur C-vitamín og þær þykja góðar fyrir augun. Úr þeim fæst einnig B-vitamín og margvísleg steinefni.

Uppskera: Taka má upp gulrætur allt frá júlílokum og fram undir jól (ef breitt er yfir þær t.d gras til að verjast frosti).

Geymsla:
Best er að borða gulrætur ferskar og hráar. Þær geymast þvegnar fram í mars á köldum stað ef þær liggja ekki í bleytu á pokabotni. Í þurrum sandi geymast þær fram í maí (segja þeir sem kunna það – það mistekst alltaf hjá mér). Í frysti geymast þær fram á vor einnig. Líka má setja þær í súr. Gulrætur má þurrka en þær verða nokkuð harðar og því betri í súpur en hrámeti.

Grafík: Gulrót í Eldhúsgarðinum, beð 4. Guðrún Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.