Nature.is

Fjölskyldan á göngu - góð ráð og hugmyndir

Góðum degi á öllum árstímum er varla hægt að verja betur en með fjölskyldunni úti í náttúrunni.

Allt í kringum okkur eru óteljandi möguleikar til miserfiðra gönguferða sem allir ættu að ráða við.

Við sem erum með börn teljum okkur oft vera bundin af þeim þegar kemur að skemmtilegri útivist. Auðvitað eigum við ekki að nota þau sem afsökun fyrir sporleti okkar, heldur hvetja þau til að koma með okkur  og kenna þeim að fara út og njóta náttúrunnar á þeirra forsendum.

Við verðum því að velja gönguleiðir sem henta þeim og ef rétt er af stað farið, er líklegt að þau verði áhugasamari með að fara með okkur lengri ferðir síðar og þannig ræktum við áhuga þeirra fyrir heilnæmri útivist.

Munum eftir því að hafa fyrstu ferðirnar með smáfólkinu ekki of erfiðar. Létt ganga fyrir litla fætur í byrjun sem aðeins skilur eftir sig góðar minningar er líklegt upphaf að vaxandi áhuga á gönguferðum og veru úti í náttúrunni sem endast mun ævilangt. Með nánum og jákvæðum kynnum við landið, ölum við upp fólk sem í framtíðinni mun bera virðingu fyrir umhverfinu og gildi þess að vernda náttúruna. Síðan smá lengjum við ferðirnar eða jafnvel förum styttri göngu en seinast og setjum upp skemmtilega og helst nýja leiki þegar það á við. Við getum sett upp leiki þar sem þarf að finna visst margar plöntutegundir og jafnvel geta smádýrin heillað. Hver er fyrstur til að finna kónguló án ótta? Möguleikarnir til leikja eru óendnalegir á meðan ímyndunaraflið og gleðin eru fararstjórar okkar. Kennum þeim líka að ganga vel um og af nærgætni við umhverfið. Blóm sem slitið er upp, verður ekki öðrum til yndisauka. Allar ferðir eiga að vera skemmtun og ævintýri sem ræða má saman um eftir að heim er komið.

Að ganga um og kenna börnunum að þekkja umhverfið eru stund sem allir njóta og við fullorðna fólkið lærum sjálf svo ótal margt í leiðinni. Gönguferðir á stöðum þar sem umhverfið er fjölbreytilegt eru nefnilega endalaus uppspretta nýrrar þekkingar.

Ljósmynd: Daníel Tryggvi finnur fjaðrir í gönguferð Stokkseyrarfjöru, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Gras-hausar - vorföndur

Að búa til gras-hausa getur verið skemmtilegt verkefni fyrir alla fjölskylduna. Þú þarft nælon sokka eða klipptar sokkabuxur, grasfræ, tóma dós t.d. skyrdós, potta- eða blómamold og skraut og liti til að skreyta með.

Þú lætur 3 tsk af grasfræum neðst í sokkinn, bætir svo við um 4-5 dl. af pottamold. Bintu svo fastan hnút fyrir ofan moldina og myndaðu kringlótt “höfuð” úr moldinni í sokknum. Komdu því svo vel fyrir í dósinni, þannig að það sé stöðugt.

Þú getur svo teiknað á höfuðið andlit eða notað límmiða og skraut til að gera hausinn fínann.

Vökva þarf höfuðið vel og regluglega og eftir nokkra daga byrjar að vaxa fallegt grænt gras-hár.

Blað, skæri, stóll – Listasmiðjur fyrir börn

Laugardaginn 16. mars kl. 10.30-12.00 og kl. 14.00-15.30 verða haldnar tvær listasmiðjur fyrir börn á aldrinum 6-12 ára og foreldra þeirra í Norræna húsinu, Sturlugötu 5. Smiðjurnar eru haldnar í tengslum við Hönnunarmars 2013 og átakið Pappír er ekki rusl sem Reykjavíkurborg stendur fyrir til að kynna bláu tunnuna sem ætluð er fyrir endurvinnanlegan pappír sem SORPA sér um að koma í endurvinnslu.

Mjólkurfernur, eggjabakkar, pítsukassar og annar pappír geta átt sér allskyns framhaldslíf eftir að þau hafa lokið upprunalegu hlutverki sínu. Í listasmiðjunum tveimur verður unnið með þann fjölbreytta pappír sem fer í bláu tunnurnar og munu börnin búa til stóla undir handleiðslu þeirra Ínu Salóme Hallgrímsdóttur og Brynhildar Þorgeirsdóttur, myndlistarmanna og kennara við Myndlistaskólann í Reykjavík.

Þátttaka í smiðjunum er ókeypis en Reykjavíkurborg og SORPA kostar verkefnið. Sorpa leggur til efniviðinn og færir þátttakendum endurvinnslupoka að gjöf. Þátttakendur verða að skrá sig á nh@nordice.is eða með því að hringja á skrifstofu Norræna hússins í s.551-7090, fyrir föstudaginn 15. mars, en hámarksfjöldi þátttakanda eru 20 börn í hvorri smiðju.

Ljósmynd: Mjólkurfernur, Guðrún A. Tryggvadóttir.

Páskagreinar og skreytt egg

Vorið er seint á ferðinn hér á norðurslóðum og Páskarnir eru því oft það fyrsta sem að minnir okkur á að vorið sé að koma. Páskaundirbúningurinn er því kannski enn mikilvægari á Íslandi en t.d. í mið-Evrópu þar sem vorið er löngu farið að minna á sig hvort eð er.

Það er skemmtilegur siður að nota greinar af runnum, sem hvort eð er þarf að klippa um þetta leiti, taka þær inn í stofu og setja í vatn fyrir Páska. Ef þú hefur ekki garð til umráða er hægt að koma við hjá Sorpu og fá sér grein eða bara ganga um hverfið og líta eftir greinum sem eru brotnar eða liggja um á víðavangi.

Um Páskana ætti brumið á greinum sem nú eru settar í vatn að vera farið að opna sig og fyrstu laufblöðin að vera orðin sýnileg. Siðan er hægt að skreyta greinarnar með einhverju léttu og páskalegu eins og t.d. skreyttum eggjum. Egg, litlir ungar, greinar með nýjum laufblöðum og blóm eins og páskaliljur og túlipanar eru tákn um frjósemi Jarðar og minna um leið táknrænt á upprisuna fyrir kristna menn. Ýmsar aðferðir eru notaðar til að mála egg. Hægt er annað hvort að mála soðin egg, sem síðan eru borðuð á Páskadag, eða tóm egg sem blása þarf þá úr.

Að blása úr eggjum
Til að blása úr eggjum þarf títuprjón til að pota göt í eggin að ofan og neðan (aðeins stærra gat á breiðari enda eggsins). Götin þurfa ekki að vera stærri en 2-3 mm. Síðan er blásið úr grennri enda eggsins, yfir skál, þannig að eggjahvítan og eggjarauðan fái að seytla úr egginu í skálina. Þetta er erfitt og ekki á færi lítilla barna. Síðan eru eggin skoluð vel og lögð til þerris á klút þannig að allt fái að leka úr egginu. Að nokkrum klukkutímum liðnum er hægt að byrja að mála eggin eða þegar að eggið er örugglega orðið þurrt. Eggjarauðuna og eggjahvítuna úr eggjunum má svo nota í bakstur eða aðra matargerð.

Nokkrar aðferðir til að mála egg
Í raun er hægt að mála egg eða skreyta á alla mögulega vegu og láta hugmyndaflugið leiða sig áfram. Klassísk aðferð er að mála þau með vatnslitum eða tússi með pensli, teikna á þau með vaxlitum eða kertum og mála svo yfir lag eftir lag eða að dýfa þeim í vatnsleysanlega liti og leyfa þeim að renna saman. Aðalatriðið er að allir hafi gaman af og fjölskyldan undirbúi Páskana sína, bjóði vorið velkomið, í sameiningu.

Um fólksfjölda, konur og börn

Íbúar Jarðar er nú komnir upp í um 7,1 milljarð og fæðast um 300.000 börn á dag. Þessi mikla fólksfjölgun endurspeglar einkum slæma stöðu kvenna víðs vegar í veröldinni, vegna þess að ef konur fá að menntast, og ráða lífi sínu að mestu leyti sjálfar, þá velja þær yfirleitt að eignast færri börn. Einnig endurspeglar þetta slæma stöðu barna, þar sem konur velja að eignast fleiri börn þar sem læknisþjónustu er ábótavant og þar sem ungbarnadauði er mikill.

Umræðan um fólksfjölgun snýst því annars vegar um hvernig hægt er að búa öllum börnum Jarðar mannsæmandi líf, og hins vegar hvernig hægt er að bæta stöðu kvenna, einkum í þróunarríkjum, þannig að þær séu ekki fastar í hringrás endalausra barneigna og þrældóms.

Það má heldur ekki gleyma því að hvert barn felur í sér mikla möguleika fyrir allt mannkyn, en einungis ef hlúið er að barninu og því veitt möguleiki á því að eiga sér framtíð. Allt of mörg börn enda sem betlarar eða götubörn, eða lenda í verksmiðjum sem nýta sér börn sem ódýran vinnukraft. Því þarf einnig að bæta stöðu barna.

Ein besta leiðin til að forðast að kaupa vörur sem eru framleiddar með barnaþrælkun, er að kaupa vörur sem eru sanngirnisvottaðar (Fair trade). Þær tryggja að vel er farið með þá sem framleiða vöruna, og að allir í framleiðslukeðjunni fá greidd mannsæmandi laun. Barnaþrælkun er alls ekki leyfð þegar um er að ræða sanngirnisvottaðar vörur.

Það er ljóst að við verðum að stemma stigu við veldisvexti fólksfjölgunar í heiminum. Það er einungis hægt að gera með því að bæta stöðu þeirra sem verst standa, fátækra kvenna og barna. Bæta þarf læknisþjónustu og mæðravernd, draga úr ungbarnadauða og dreifa getnaðarvörnum og veita fræðslu. Mannúðarsamtök ýmisskonar gegna hér lykilhlutverki, en við getum öll lagt okkar af mörkum t.d. með því að styrkja menntun barns í fátækum ríkjum, en slíkt er hægt að gera gegnum hjálparsamtök er einbeita sér að því að bæta stöðu barna í veröldinni. Einnig er hægt að styrkja alþjóðleg hjálparsamtök er bregðast við hungursneyðum og bjarga fólki í náttúruhamförum.

Grafík: Kona með nýfætt barn sitt, Guðrún A. Tryggvadóttir og Signý Kolbeinsdóttir.