Páskadagurinn getur fallið á tímabilið frá 22. mars til 25. apríl. Sú regla, sem miðar við tunglmánuði og jafndægri á voru, var samþykkt á kirkjuþingi í Nikeu í Litlu Asíu árið 325 e. Kr. Aðrar hræranlegar kirkjuhátíðir svosem föstuinngangur og hvítasunna færast til í árinu með páskum. Páskahátíðin er hinsvegar langtum eldri meðal gyðinga og var til löngu fyrir daga ...

Hann heitir einnig langafrjádagur og mun það upphaflegra nafn, þótt eldri bókfest dæmi finnist um hitt. Orðið frjádagur mun semsé eldra en föstudagur, sem er tilkomið við tittnefnda dagheitabreytingu á 12. öld eða fyrr. Frjádagur mun fela í sér gyðjunafn eða ásynju, sem ólítið á skylst við þær Frigg og Freyju. Dagurinn hét á latínu dies Veneris, Venusardagur, og sú ...

Hann hefur sjálfsagt upphaflega heitið hér skíriþórsdagur eins og skjærtorsdag á dönsku og Shere-thursday á ensku. Þó finnst ekki nema eitt dæmi um það orð í íslenskum fornritum og er það frá 14. öld. Ástæðan er vitaskuld afnám dagsheitanna Týsdagur, Óðinsdagur og Þórsdagur á 12. öld , hvort sem Jóni biskupi Ögmundssyni er þar réttilega um kennt. Hefur vafakaust þótt meira ...

Á Íslandi er erfitt að gefa fastar dagsetningar um sáningu, plöntun, jafnvel jurtatínslu því allt er þetta háð veðráttu og gangi himintunglanna. Alltaf verður að viðhafa vissa skynsemi. Ef erlendis jurtir eru sterkastar á morgnana áður en sól verður of sterk, getur verið að hér séu þær einmitt orkumestar um miðjan dag þegar sólin er hæst á lofti.

Varðandi ræktun ...

Hann var áður fyrsti dagur langaföstu og dregur nafn sitt af rómversk-katólskum helgisið. Leifarnar af pálmunum, sem vígðir voru á pálmasunnudag síðasta árs, voru brenndar, askan látin í ker á altarinu og vígð fyrir hámessu. Presturinn býður síðan söfnuðinum að ganga nær, dífir fingri sínum í öskuna og gerir krossmark á enni þeirra eða krúnu, ef um klerka var að ...

Þetta er þriðjudagurinn í föstuinngang, áður síðasti dagur fyrir upphaf langaföstu. Önnur afbrigði nafnsins eru sprengikvöld og sprengir. Það er alkunna, að katólskar þjóðir gera sér nokkra glaða kjötkveðjudaga áður en fastan hefst. Upphaflega min hér um að ræða vorhátíðir í sunnanverðri Evrópu, sem síðan hafa runnið saman við föstuinnganginn. Ekki fer miklum sögnum um þvílíkt hátíðahald hérlendis fyrr á ...

Svo er nú nefndur mánudagurinn í föstuinngang. Þetta heiti hans mun reyndar vera tiltölulega ungt, en fyrirbærið sjálft er þó a.m.k. nálægt hundrað ára gamalt hérlendis. Flest bendir til að siðurinn hafi borist hingað fyrir dönsk eða norsk áhrif á síðari hluta 19. aldar, líklega að frumkvæði þarlendra bakara, sem settust hér að. Þó hefur hann öðlast hér ...

Hún er 23. desember í minningu þess, að þann dag árið 1193 sálaðist sætlega í Drottni Þorlákur helgi í Skálholti. Hún var í katólskum sið ekki nándar nærri eins hátíðleg haldin og Þorláksmessa á sumar, enda hlaut hún mjög að hverfa í skugga jólanna. Af sömu sökum hefur hún hinsvegar átt mun ríkari sess í hugum fólks á síðari öldum ...

Lífrænar varnir hafa aukist í garðrækt á síðustu árum. Þær felast í því að nota lífveru á móti lífveru. Í þessu skyni hafa verið fundin skordýr og gerlar sem ráðast á meindýrin en láta annað í friði. Þetta er rökrétt og sennilega skárra en eitrun og lyfjagjöf. Ástæða þess að varlega skyldi fara í notkun eiturs er sú að það ...

Þetta er auðvitað upphaflega merkistíð sem „lengsti dagur ársins“, en vegna skekkju júlíanska tímatalsins hafði hann færst til um nálægt því þrjá daga miðað við sólarárið, þegar kirkjan afréð að fastsetja fæðingardaga Jesú Krists og Jóhannesar skírara við sólstöður vetur og sumar. Þess skal getið í leiðinni, að júní sjálfur heitir í almanaki Guðbrands Þorlákssonar nóttleysumánuður.

Jónsmessa er kennd við ...

 Þegar villtar jurtir eru tíndar skal ávallt hafa góðar myndir af jurtunum til samanburðar, því það getur oft verið erfitt að greina á milli líkra plantna og hér á landi eru til nokkrar eitraðar jurtir, t.d. ferlaufungur og stóriburkni.

Gætið þess einnig að tína aldrei svo mikið á sama stað að hætta sé á að jurtinni verði útrýmt, því ...

Hann var áður þekktur bæði sem tveggja postula messa og Valborgarmessa, og á fyrra nafnið við postulana Filippus og Jakob, sem báðir þoldu píslardauða. Síðara nafnið er tengt við Valborgu eða Valpurgis, sem samkvæmt helgisögn var dóttir Ríkharðs helga konungs á Englandi. Eftir sömu heimild varð hún abbadissa við nunnuklaustur í Heidenheim á Þýskalandi og dó árið 779 eða 80 ...

Harpa heitir fyrsti mánuður sumars. Nafnið virðist ekki mjög gamalt og finnst ekki á bók fyrr en á 17. öld. Merking þess er einnig óviss. Í Snorra Eddu er mánuður þessi kallaður gaulmánuður og sáðtíð.

Sumardagurinn fyrsti er fimmtudaginn á bilinu 19-25. apríl. Í gamla stíl var hann 9.-15. apríl. Mjög reið á því fyrr allan landslýð, að vorið ...

Tvennt segir til um hvenær vorverkin skulu hefjast, annars vegar tíðarfarið og hins vegar hvernig stendur á tungli.

Strax með nýju tungli áttu að planta þær jurtir sem villt fá fræ af. Þá skal pæla upp sáðjörð og mýkja hana. Það er ekki algengt að stunda frærækt, þegar svo auðvelt er að kaupa fræ og nú er. Það skipti meira ...

Hún er 2. febrúar og heitir líka „hreinsunarhátið blessaðrar Maríu meyjar”. En samkvæmt Móselögum taldist kona óhrein í fjörutíu daga, eftir að hún hafði alið sveinbarn. Og því gekk María með Jesúbarnið til helgidómsins fjörutíu dögum eftir 25. desember til að láta hreinsast. Hreinsunarháttur Maríu sést fyrst getið í Jerúsalem snemma á 4. öld, en er þá reyndar bundin við ...

Þorri - 20. janúar – 20. febrúar

Þorri er sá mánuður, á hverjum sól gengur um vatnsberamerki. Með þorrakomu er vetur hálfnaður. Nú er tími til innanbæjarverka en útivinna er nú lítil nema grjótdráttur. Allt sem þú geymir af lifandi ávöxtum innanhúss þarf nú meiri vöktun en fyrri part vetrar og því meiri sem á líður fram til sumarmála að það skemmist ...

Nafn hans er stytting úr þrettándi dagur jóla 6. janúar. Eins og áður er um getið var hann talinn fæðingardagur Jesú á undan 25. desember. En þegar sú tign var af honum tekin, hlaut hann í staðinn virðingarheitið ephiphania, sem merkir opinberun, og var þá svo látið heita, að Kristur hefði á þeim degi opinberast með þreföldum hætti hér á ...

Rétt er í upphafi að gera nokkra grein fyrir því, hvenær árið er talið hefjast, en það var ærið breytilegt eftir tímabilum og löndum, og er ekki ástæða til að rekja hér alla þá flækju. Það sem máli skiptir hér, er að árið hófst 1. janúar í Róm frá því 153 f. Kr., þar til karl mikli færði nýársdaginn til ...

Stjörnutáknið er elsta tákn mannsins og var notað löngu fyrir ritmál. Stjarnan var notuð sem vörn gegn illum öndum og er tákn öryggis og innri hamingju. Í kristinni trú er stjarnan tákn boðunar og komu frelsarans og vísar okkur veginn að ljósinu.

Grafík: Stjarna, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Engill er æðri vera, verndarengill. Hann er boðberi Krists og alls hins góða sem í okkur býr.

Grafík: Engill, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Hátíðleiki jólanna felst að stóru leiti í barnslegri tilhlökkun okkar um að óskir geti ræst. Borðar og slaufur binda inn og innsigla leyndarmálin tímabundið. Borðinn bindur saman, tengir og afmarkar. Slaufan er tákn hinnar hátíðlegu stundar og innsiglar leyndarmálið sem afhjúpast ekki fyrr en slaufan er leyst.

Grafík: Borðar og slaufur, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Jólagjöfin er tákn umhyggju og ástar og vísar til gjafa Krists til mannkyns. Ástvinum okkar gefum við meðvitað eftir því lögmáli að gjöfin viðhaldi ást og vináttu.

Grafík: 3 jólapakkar, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Jólatréð, sem nú er eitt helsta tákn jólanna a.m.k. um allan hinn vestræna heim a.m.k. er tiltölulega nýkomið til sögunnar sem slíkt. Ekki munu vera meira en rúm hundrað ár, síðan það varð algengt í Evrópu í nokkurri líkingu við það, sem nú er. Fyrstu heimildir, sem þekktar eru um einskonar jólatré, eru frá Strassburg og ...

Rauður er fyrsti frumliturinn, sá sem hefur hæstu tíðnina og er sá litur sem mannsaugað nemur sterkast. Rauður stendur fyrir líkamann, Jörðina og undirheima sjálfa í fornum trúarbrögðum. Rauður tengist ferhyrningsforminu og er litur hlýju, ástar og kraftsins.

Grafík: Rauður litur, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Þríhyrningslaga skotthúfan táknar tengingu jólasveinsins við almættið. Skúfurinn vísar upp og stendur fyrir uppljómunina. Húfur, kollar og túrbanir hafa svipaða merkingu í hinum ýmsu trúarbrögðum.

Grafík: Skotthúfur. Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Jólasveinninn er persónugervingur hins góða og ekki fjarri ímyndinni um Guð. Hann er gamall maður með skegg. Hann veitir okkur hlýju og uppfyllir óskir okkar. Rauði liturinn er merki um hlýjuna og skeggið gefur til kynna að hann búi yfir visku. Þríhyrningslaga skotthúfan táknar tengingu jólasveinsins við almættið.

Grafík: Jólasveinninn. Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Við skreytum með grenigreinum til að minna okkur á vonina - því lífið býr í grænum greinunum þrátt fyrir langan vetur.

Grafík: Grenigreinar, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Berin eru fræ táknrænna runnategunda eins og kristþyrnis  og einiberjarunna. Þau eru tákn nýs lífs og vekja upp von um eilíft líf og allsnægtir.

Grafík: Rauð ber, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Gildi Jesúbarnsins er vitaskuld fæðing frelsarans; gjöf guðs til okkar. Ekki má gleyma að mennsk börn eru gjöf hans til okkar allra. Þau taka við Jörðinni og í þeim býr sakleysi, von og trú. Flest jólatáknin tengjast einnig frjósemislofgjörð og endurspegla gleði okkar yfir endurnýjun lífsins.

Grafík: Jesúbarnið í jötunni, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Sagan um jólaköttinn hefur ekki mikið vægi á nútímajólum en var áður fyrr notuð til að hvetja fólk til að fá sér nýja flík fyrir jólin. Að öðrum kosti átti jólakötturinn að éta menn. Enn eimir þó eftir af því að okkur finnst nauðsynlegt að fá nýja flík fyrir jólin. Það eru svo mörg leyndarmálin um jólin að óþarfi er ...

Jólin hjálpa okkur í gegnum veturinn og minna okkur á að lífið vaknar aftur eftir langan vetur.
Snjórinn, sem er tákn vetrarins, kaldasta tíma ársins, er í raun lífgjafinn því án vatnsins væri ekkert líf á Jörðinni. Snjórinn og jólin eru tengd órofa böndum í hugum okkar. Jafnvel í heitum löndum er jólasnjór svo sterkur hluti af jólatilfinningunni að búin ...

Eins og snjórinn er snjókarlinn persónugervingur vetrarins sem vinar. Veturinn er settur í rómantíska umgjörð sem við getum ráðið við, mótað og skapað.

Grafík: Snjókarl, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Jólasokkurinn- eða skórinn gegnir því hlutverki að taka við gjöfum jólasveinsins. Gjöf í skóinn er einskonar ósk um fararheill um lífsins veg. Vestan hafs er sokkur hengdur á arininn á jólanótt, en í Evrópu setja börnin skóinn sinn út í glugga, en aðeins eina nótt, aðfaranótt 6. desembers, á messu heilags Nikulásar. Á Íslandi byrja börnin að setja skóinn sinn ...

Græni liturinn er andstæðulitur rauða litsins. Þeir mynda sterka heild saman en eyðileggjast við samruna. Allt frá frumkristni hefur græni liturinn verið tákn æskublóma og frjósemi Jarðarinnar og hann minnir okkur á lífið sjálft. Rauður og grænn saman endurspegla andstæðurnar í náttúrunni.

Grafík: Grænn litur, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Henni er ætlað að hjálpa okkur að finna hinn hreina hljóm sálarinnar, samhæfa og færa á æðra stig. Hátíðin hefst þegar klukkum er hringt.

Grafík: Bjalla, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Hringur er hið fullkomna form, án upphafs eða endis, tákn Guðs og eilfíðar. Hin þrívíða kúla er bæði upphafspunkturinn og alheimurinn. Glansandi kúlur endurspegla umhverfið og virka því á dularfullan hátt á okkur og minna á stórkostleikann sem umlykur okkur og sem við erum hluti af. Jólakúlan er því eitt mikilvægasta jólatáknað í hugum okkar.

Grafík: Jólakúla, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran ...

Hvítt er hreint ljós, litleysi eða inniheldur öllu heldur alla liti. Hann er tákn hreinleikans og alls þess sem æðra er.  Hvítur stendur fyrir sakleysið og allt það sem gott er.

Hjartað er tákn ástar og kærleika og vekur samstundis hlýjar tilfinningar með okkur. Það má segja að hjartað sé það tákn sem nýtur hve mestra vinsælda í nútímanum en sögulega séð er hjartaformið fremur nýtt af nálinni. Kærleikurinn kemst vel til skila í þessu samstæða mjúka formi og á því vel við jólin.

Grafík: Hjarta, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Þeir bera fræ barrtrjánna. Könglarnir sem tréð gefur af sér eru nauðsynlegir fyrir áframhaldandi tilveru stofnsins. Þannig hefur köngullinn án efa ratað inn í undirmeðvitund okkar sem eitt af hinum nauðsynlegu frjósemistáknum jólanna.

Grafík: Könglar, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Frá alda öðli hafa flestar þjóðir, sem spurnir eru af, haldið meiriháttar hátíð um þetta leyti árs. Frumorsök hátíðahalds á þeim tíma hlýtur að vera sólhvörfin, hvort heldur það er skammdegið eða hin rísandi sól, nema hvorttveggja sé. Menn kunna að hafa fært fórnir, haft í frammi töfrabrögð, tendrað elda eða á annan hátt reynt að flýtja og tryggja endurkomu ...

Aðventukransinn skipar stóran sess í undirbúningi jólanna. Hann er hringur og undirstrikar hið óendanlega og er tákn Guðs og eilífðar. Kertin fjögur á kransinum undirstrika tímamælinguna. Orðið aðventa merkir að það líði að jólum.

Grafík: Aðventukrans, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Hún er 1. nóvember og átti að vera messudagur allra þeirra sannheilögu manna, sem ekki höfðu fengið sinn sérstaka dag í kirkjuárinu. Daginn eftir er svo allrasálnamessa. Þá átti að biðja fyrir sálum þeirra fátæklinga, sem ekki höfðu haft nein efni á því að gefa svo mikið fé til kirkna, að prestar syngju sérstaka sálumessu fyrir þeim til að stytta ...

Gormánuður heitir fyrsti mánuður vetrar og virðist ekki hafa átt önnur nöfn að fornu. Nafnið vísar til sláturtíðar. Fyrsta vetrardag ber nú upp á laugardag á bilinu 21. – 27. Október. Frá því um 1500 og fram yfir 1800 hófst vetur hinsvegar á föstudegi og í gamla stíl lenti það þá á bilinu 10.-17. Október. Eins og sumardagurinn fyrsti var ...

Hún er 29. september. Áður höfðu aðrir dagar verið tilnefndir sem helgaðir voru Mikjáli höfuðengli. En árið 813 á kirkjuþinginu í Mainz var þessi dagur ofan á. Þá var staðfest eða látið svo heita, að þann dag hefði Mikjálskirkja í Rómaborg verið vígð árið 493. Margskonar siðir voru tengdir við Mikjálsmessu um allan hinn katólska heim, svo sem uppskeruhátíðir, enda ...

20. september – 20. október.

Haustmánuður byrjast næst jafndægrum en sólin gengur um þann tíma í vigtarmerki. Líka var þessi mánuður kallaður garðlagsmánuður því þessi þótti hentugur tími að bæta túngarða, engigarða, haga- eða skjólgarða og grannagarða ... Nú er tími að velta landi því, sem sáð skal í einhverju fræi að vori. Vatnsveitingaskurði á nú að stinga svo ekkert vatn geti ...

Allt grænt á Íslandi á einum stað!

Náttúran.is lítur á það sem samfélagslega skyldu sína að þróa eins fullkomnar „grænar síður“ fyrir Ísland og mögulegt er. Grænu síðurnar™* gefa yfirsýn á hin fjölmörgu fyrirtæki, félög og stofnanir sem tengjast náttúru, menningu og umhverfi á einn eða annan hátt. Grænu síðurnar tengja skilgreiningar, viðmið og vottanir við aðila og gefa ...

Fréttagátt fyrir alla
Náttúran.is er óháður regnhlífarvefur og birtir skoðanir allra sem vilja koma skoðunum sínum á framfæri. Hver sem er getur sent inn frétt og tilkynnt um viðburð. Þær fréttir sem birtar eru á Náttúrunni verða að birtast undir nafni höfundar og ber höfundur einn ábyrgð á skrifum sínum. Sjá Fréttir Náttúrunnar.

Siðferðileg mörk
Náttúran.is áskilur sér ...

Sveppir hafa ekki blaðgrænu og geta því ekki tillífað, þ.e. unnin lífræn efni úr ólífrænan efnum andrúmsloftsins. Þeir lifa því á rotnandi lífrænum leifum og/eða í samflífi eða sníkjulífi við aðrar jurtir.

Á Íslandi eru þekktar yfir 1000 sveppategundir en talið er að þær geti verið helmingi fleiri. Flestir þeirra sjást ekki með berum augum. Milli 20 og ...

Hann er nú jafnan haldinn fyrsta mánudag í ágúst. Verslunarmenn í Reykjavík fengu sinn fyrsta almenna frídag 13. september 1894. Gekkst Verslunarmannafélag Reykjavíkur þá fyrir hátíð að Ártúni við Elliðarár. Næstu tvö ár var hann ekki haldinn á ákveðnum degi, en þó í ágústmánuði. Árið 1897 var ákveðið, að hann skyldi vera á föstum mánaðardegi, gamla þjóðhátíðardaginn frá 1874, 2 ...

Í kristnum sið er hún til minningar um úthellingu heilags anda yfir lærisveinana sjöunda sunnudag eða fimmtugasta dag eftir upprisu frelsarans.
Meðal gyðinga var hún upphaflega fagnaðarhátíð vegna hinna nýþroskuðu ávaxta einsog páskarnir sakir lambanna nýfæddu. Má nærri geta, að hvorugt hefur gerst á ákveðnum almanaksdegi, heldur var miðað við fyrstu tunglkomu eða fyllingu, eftir að ástæða var orðin til ...

Náttúran.is - vefur með umhverfisvitund

Náttúran er ehf.
Kt.: 411106-1870
Alviðru
816 Ölfus
Sími: 863 4590
Netfang: nature@nature.is

Sjá nánar um starfsfólk, þróunarteymi, umhverfisstefnu og þjónustuliði Náttúrunnar.

Það sem algengast er að fólk geri til þess að hæna að sér villt dýr í garða er að gefa fuglunum. En fleira er matur en feitt kjöt og það er ýmislegt sem þú getur gert til þess að laða að þér fánuna. Aukna fjölbreytni plantna, meira frjóduft, meiri blómasafa og fleiri ber og fræ hefur þegar verið fjallað um ...

Úr Búnaðarbálki Björns Halldórssonar í Sauðlauksdal fáum við eftirfarandi viðmið um sáningu og plöntun. Er þá fylgt ferð tunglsins gegnum stjörnumerkin, en það tekur það rúma tvo daga að ferðast gegnum hvert merki á sinni 28-29 daga hringferð. Vegvísi þarf til að rækta með hjálp mánans og stjarnanna, en gangur himintunglanna er breytilegur frá ári til árs. Sérstakt bændaalmanak sem ...

Mörsugur heitir sá mánuður, sem byrjast næst vetrarsólstöðum, þá sólin kemur í steingeitarmerki. Nú er peningsrækt og innivinna helst til þarfa. Sleðafæri má nýta um þessa tíma þar sem þess þarf. (Einkum draga til grjót á frosnu landi.) Í 10. viku vetrar hleypa menn hrútum til ásauðar, nema menn hafi nóg hey og vænti eftir góðu vori, þá viku fyrr ...

Afmælishátíðir eru eldforn siður. Einkum hafa menn eftir að tímatalsþekking jókst nægilega haldið upp á afmælisdaga látinna ættingja. Afmælisdagur þjóðhöfðingja var og víða hinn opinberi þjóðhátíðardagur einsog hjá keisaranum í Róm og drottningunni á Englandi.

Það var því engin furða, þótt menn tækju snemma að velta fyrir sér, hver væri fæðingardagur Jesú Krists. Um það er hinsvegar ekki einn staf ...

Kertaljósið er í hefðbundnu jólahaldi okkar jólaljósið sjálft. Ljósið býr yfir djúpstæðri merkingu um jólaboðskapinn. Það býr yfir frumkraftinum; eldinum sem er táknrænn fyrir lífið sjálft, einkum hið innra líf. Það er ljósið innra með okkur; trúin, vonin og kærleikurinn.

Grafík: Kerti, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Um þau er naumast meira vitað en á öðrum stöðum, enda engar samtímaheimildir til. En sé eitthvert mark takandi á Íslendingasögunum varðandi þetta tímabil, skal þess getið, sem helst mætti af þeim ráða:

Þótt skilyrði til ölgerðar hafi verið óhæg vegna takmarkaðrar konyrkju, virðast menn ekki hafa látið það á sig fá, því að nálega hið eina, sem ráða má ...

Grenitré er sígrænt og minnir á eilíft líf. Með því að skreyta það undirstrikum við gjafmildi jarðar og þá töfra sem náttúran býr yfir. Skrautið sem við setjum á tréð hefur allt ákveðna þýðingu fyrir sálina. Þríhyrningsform grenitrés vísar upp og er tákn elds. Það er einnig tákn föður, sonar og heilags anda.

Grafík: Skreytt jólatré, Guðrún Tryggvadóttir ©Náttúran.is.

Hér á undan var fjallað um mat og drykk á almennum heimilum, en á miðöldum og lengur var greinilega nokkuð um það, að höfðingjar og heldri menn byðu í stórveislur um jólin.
Áður var getið um veislur í heiðnum sið, en frá 13. öld eru líka mörg dæmi um jólaveislur í Sturlungu. Um Snora Sturluson segir 1226: “Snorri hafði um ...

Þótt jólagjafir þekktust að fornu og nýju meðal konunga og stórhöfðingja, einkum erlendis, hafa þær aldrei tíðkast að ráði meðal almennings á Íslandi fyrr en á síðustu hundrað árum í hæsta lagi. Sumargjafirnar voru enda eldri.

Að vísu munu flestir hafa fengið frá húsbændum einhverja flík og nýja sauðkinnsskó, sem kölluðust jólaskór En þetta eru ekki einstaklingsbundnar gjafir, og kannski ...

Dansleikir á fyrri tíma vísu voru einkum kallaðir gleði eða vökunótt. Síðara heitið lýtur að því, að fólk kom einkum saman til að skemmta sér kvöldið og nóttina fyrir helgidaga, en tíðasöngurinn þá var á íslensku nefndur vaka sem þýðing á vigilia. Þegar talað er um vökunætur, á það ekki endilega við jólin, en getur gert það, eins og segir ...

Í Kristinna laga þætti í Grágás er kafli um jólahald og hvað þá má vinna. Er það nær ekkert annað en brýnustu nauðsynjaverk svo sem gegningar, mjaltir og fjósmokstur öðru hverju. Gildir þetta ekki aðeins um helgidagana sjálfa, heldur og þá, sem verða milli þeirra. Það vekur athygl, að meðal þessara brýnustu nauðsynja er talin ölhita og slátrun: “Það eiga ...

Guðsmóðirin hefur mikið vægi í kaþólskri trú en ekki alveg að sama skapi í lúterskri trú. Móðirin gleymist oft eða er öllu heldur túlkuð í náttúrulögmálinu, samanber móður jörð.

Það að María skuli hafa átt barn sitt eingetið setur mennskum mæðrum stólinn fyrir dyrnar því samkvæmt því eiga þær börn sín í synd.  Hugsanlega er kominn tími til að íhuga ...

Hún er 13. desember. Lúsía var samkvæmt helgisögn kristin jómfrú í Sýrakúsa á Sikiley, sem leið píslavættisdauða árið 304 fyrir kristilegt skírlífi. Önnur sögn hermir, að ungur aðalsmaður hafi hrifist af fegurð augna hennar, en hún rifið þau úr sér og sent honum á diski. Sjónina fékk hún þó aftur fyrir kraftaverk.

Dýrkun hennar breiddist fljótt út um alla Ítalíu ...

Það hefur sjálfsagt komið til sögunnar smám saman á 11. öld, en þó einkum í kirkjum, eftir að þær tóku að rísa. Í heimahúsum hefur breytingin í fyrstu helst orðið sú, að í stað þess að drekka “Njarðar full og Freys full til árs og friðar” hafa menn vanist á að “signa ölið nótt hina helgu til Krists þakka og ...

Hinir íslensku jólasveinar eru upphaflega af allt öðrum toga en heilagur Nikulás. Þeirra sést fyrst getið í Grýlukvæði eignuðu sr. Stefáni Ólafssyni í Vallanesi frá 17. Öld. Þar eru þeir taldir synir Grýlu og Leppalúða og mestu barnafælur einsog foreldrin: Af þeim eru jólasveinarjötnar á hæð. Öll er þessi illskuþjóðinungbörnum skæð. Sömu hugmynd er að finna í Tilskipun um húsagann ...

Nikulás þessi er hálfþjóðsagnakenndur biskup, sem á að hafa verið uppi í Litlu Asíu á 4. öld. Hann var frægur í Evrópu, þegar jarðneskar leifar hans áttu að hafa verið fluttar til Bari (Bár) á Ítalíu árið 1087. Upp frá því var hann brátt einn dáðasti dýrlingur síðmiðalda, einkum sem verndari fátæklinga, góðra gjafa og barnavinur mesti. Víða í Evrópu ...

1. desember árið 1918 varð Ísland frjálst og fullvalda ríki. Einber tilviljun mun hafa ráðið því, að hann varð fyrir valinu, en ekki einhver annar. Menn hylltust til að fastsetja mikilvægar ákvarðanir fyrsta dag einhvers mánaðar. Til dæmis fluttist stjórn íslenskra sérmála inn í landið 1. febrúar 1904. Hinsvegar þótti sumum eftir á, að ekki hefði það spillt, að þetta ...

Svo nefnist annar mánuður vetrar, sem hefst með mánudegi í 5. viku vetrar eða á bilinu 24. nóvember til - 24. desember. Í Snorra Eddu heitir hann hinsvegar frermánuður og í almanaki Guðbrands og Arngríms heitir desember einfaldlega skammdegismánuður.
Nokkuð óhætt mun að fullyrða, að nafnið eigi skylt við orðið jól einsog t.d. lýsi við ljós. Ýlir er alveg hljóðrétt ...

Þörf okkar fyrir táknmyndir jólanna kemur hvað skýrast í ljós við val á formum fyrir smákökur.

Við notum, hringi, stjörnur, hjörtu, engla.  Á kökurnar má líta eins og oblátur.

Ljósmynd: Piparkökubakstur, Guðrún Tryggvadóttir.

Hún er 11. nóvember og kennd við Martein biskup í Tours í Frakklandi, sem á að hafa dáið í kringum árið 1400. Hann var samkvæmt helgisögninni svo velsinnaður maður, að eitt sinn er hann sem ungur hermaður hitti fyrir nakinn beiningamann, sem var að krókna úr kulda, sneið hann yfirhöfn sína í tvennt og gaf vesalingnum helminginn. Næstu nótt birtist ...

Erlendis hefur fullt tungl ákveðin nöfn breytileg eftir löndum og veðurlagi. Þessi nöfn hafa varðveist yfir tungl –Þorratungl. Góutungl, Páskatungl, Sumartungl, ..., ..., ..., ..., ..., Vetrartungl, ..., Jólatungl.

Names of full moons:
Janúar: Wolf - úlfur.
Febrúar: Snow, Quickening, Storm - snjór, flýtir, stormur - þorratungl.
Mars: Worm, Sap, Chaste – ormur, vökvi, hreinleiki – góutungl.
Apríl: Seed, Pink, Grass, Sprouting, Wind – fræ, bleikur litur, gras, frjóvgun, vindur – páskatungl.
Maí ...

Gormánuður tekur nafn af slátrun fénaðar. Með honum kemur vetur og um það leyti gengur sól í sporðdrekamerki.

Allt hvað ónýtist af jurtatagi í görðum gefist nú nautum, helst kálfum. (Eða setjist í safnhaug). Nú má planta villivexti svo sem birki, víði, reyni, hvönn, netlu etc. Líka skal nú búa um jurtir þær, sem úti eiga að standa um vetur ...

Svo hét 6. október og var hliðstæður við eldaskildaga 10. maí. Þá áttu bændur að taka við þeim kvikfénaði, sem þeim bar að fóðra eða hafa í eldi fyrir landsdrottna sína yfir veturinn.

Töðugjöld voru dálítill glaðningur, sem heimilisfólki var gefinn, þegar búð var að alhirða töðuna af túninu. Auðvitað fór það eftir efnum, ástæðum og lundarfari húsráðenda, hversu vel hann var útilátinn, en langalgengast mun hafa verið að gefa kaffi, sem einu sinni var reyndar hátíðardrykkur, og pönnukökur eða annað bakkelsi, sem á hverjum tíma þótti eftirsóknarverðast. Brennivínstár gáfu þeir húsbændur, sem ...

Helstu orkuefni í fæðu eru fita, alkóhól, prótein og kolvetni (í minnkandi röð eftir orkugildi). Algengasta gildi fyrir orku er kílókaloría (1000 kaloríur) sem samsvarar einni hitaeiningu. Fita gefur okkur 9 hitaeiningar (he) í hverju grammi, alkóhól 7 he og kolvetni og prótein 4 he hvort í einu grammi. Orkuþörf fólks er misjöfn og háð þáttum eins og aldri, kyni ...

Hún er 14. september og samkvæmt helgisögninni er hún í minningu þess, að þá hafi krossinn Krists verið endurreistur í annað sinn á Golgata. Er svo sagt, að Heraklíus keisari í Konstantínópel hafi stolið honum frá Höfuðskeljastað og hann ekki náðst aftur fyrr en á 6. eða 7. öld.

Þótt krossmessa á vor hafi lengur verið mönnum hugstæð en nafna ...

Það er sá tími, þegar fé er smalað til rétta á haustin af fjalli. Réttir mun merkja nokkuð svipað og rekstur. Nokkuð var og er misjafnt eftir byggðarlögum, hvenær réttir hófust, en lengi vel var miðað við föstudaginn eða fimmtudaginn í 21. Viku sumars. Sumstaðar er þó miðað við ákveðinn mánaðardag. Göngur og réttir eru svo yfirgripsmikið og fjölbreytilegt efni ...

Hann er 29. ágúst til minnngar um það, er Heródes konungur Antipas lét hálshöggva óíhannes skírari að beiðni Salóme. Orðið sést ekki í ritum fyrr en seint á 15. öld, enda enginn hægðarleikur að finna þjált orð fyrir hið latneska heiti decollatio, sem nánast þýðir afhöfðun.Um höfuðdaginn er í rauninni er ekkert sérstakt að segja annað en hina alkunnu ...

Tvímánuður er sá tími, er sól rásar um meyjarmerki, og er öll hin sama iðn sem hinn næsta umliðinn mánuð. Nú eru álftir fjöðursárar og er því þeirra veiðitími. Allur árgróði lætur nú af að vaxa og eins tré í skógum. Aðalbláberjalyng má nú brúka í barkar stað á skinn og leður. Eftir Mikaelsmessu mjólkast ásauður aðeins einu sinni á ...

Tvímánuður er 5. mánuður sumars eftir gömlu tímatali. Hann hefst með þriðjudeginum í 18. viku sumars eða hinni 19., ef sumarauki er, þ.e. 22. – 28. ágúst. Í Snorra Eddu heitir hann kornskurðarmánuður.

Guðrún Arndís Tryggvadóttir 37,54%
Einar Bergmundur Arnbjörnsson 25,52%
Lýsi hf. 10,25%
Tryggingamiðstöðin hf. 10,25%
Eignarhaldsfélag Suðurlands hf. 10,25%
Tvídrangi ehf. 1,95%
FSV ráðgjöf ehf. 1,14%
Birgir Þórðarson 0,86%
Bjarnheiður Jóhannsdóttir 0,86%
Prentsmiðjan Hjá GuðjónÓ ehf. 0,51%
Arnbjörg Linda Jóhannsdóttir 0,43%
UMÍS - Environice ehf. 0,43%

Þær eru reyndar tvær til minningar um Ólaf digra Noregskonung. Hin fyrri er 29. júlí, sem talinn er dánardagur hans á sólmyrkvanum 1039, sem stjörnufræðingar halda að geti staðist. Sú síðari er 3. ágúst, þegar bein hans voru að sögn tekin upp árið 1031. Fyrri dagurinn varð meiri hátíð á því takmarkaða svæði, sem helgi Ólafs digra gætti. Varð þetta ...

Heyannir er mánuður sá, sem sól hleypur um ljónsmerki. Nafn þessa mánaðar sýnir hvað þá skal iðja. Því nú er komið að því ábatasamasta verki hér á landi, sem er að afla heys, og meta það flestir menn öðrum framar. Sláttur byrjar venjulega að miðju sumri. Vökva menn plöntur einu sinni í viku, með sjóvatni en öðru vatni annars, ef ...

Fléttur

Fléttur eru samlífa svepps og þörungs. Sveppurinn er fyrirferðameiri og ræður mestu um útlit fléttunnar. Sveppurinn er venjulega asksveppur sem myndar langa granna þræði. Þörungarnir eru örsmáir græn- eða blágrænþörungar. Samlífið byggist á því að báðir aðilar njóti góðs af. Hagnaður þörungs er vörn gegn of mikilli birtu, tiltölulega hátt og jafnt rakastig og næringarefni frá sveppi. Hagnaður svepps ...

Hún er 20. júlí og var lögleidd árið 1237 í minningu þess, að þann dag árið 1198 voru upp tekin og lögð í skírn bein Þorláks biskups Þórhallssonar hins helga í Skálholti. Hún var ein mesta hátíð ársins fyrir siðbreytingu, þó einkum í Skálholtsbiskupsdæmi.

Helgi hins sæls Þorláks varð um biskupsstólnum í Skálholti drjúg tekjulind. Heitgjafir voru hvarvetna um heim ...

Hvað eru umhverfisviðmið?

Umhverfisviðmið eða markmið eru í eðli sínu ekkert frábrugðin fjárhagslegum markmiðum. Hlutverk beggja er að mæla árangur af starfssemi fyrirtækisins á mismunandi sviðum, þó svo að auðveldlega sé hægt að fullyrða að fjárhagleg og umhverfismarkmið séu hvert öðru háð. Það er þó einn grundvallarmunur á fjárhaglegum og umhverfislegum markmiðum. Hin fjárhagslegu hafa þróast í fjölda áratuga eða ...

Júlí heitir hjá þeim Guðbrandi og Arngrími maðkamánuður, en þetta er nafn á um það bil sex vikna skeiði, sem venjulega er talið heitasti tími sumarsins. Nafnið mun sótt til Forngrikkja, sem settu sumarhitana í samband við hundastjörnuna (Síríus), sem um þetta leyti tók að sjást á morgunhimninum. Seinna kom fram sú alþýðuskýring, að hundaæði og aðrar pestir gripu hvað ...

Hann er haldinn hátíðlegur fyrsta sunnudag í júní.

Það voru Farmanna- og fiskimannasamband Íslands og sjómannafélögin í Reykjavík og Hafnarfirði, sem ákváðu 28. nóvember 1937 að gera þennan dag að sérstökum degi sjómanna. Fyrsti sjómannadagurinn var því haldinn sumarið 1938.

Mynd af kleppjarnsreykir.is. Skinnklæddur sjómaður

Þetta er fyrsti sunnudagur eftir hvítasunnu og heitir líka og reyndar oftar trinitatis. Við hana eru miðaðir allir sunnudagar í húspostillum þaðan og fram til jólaföstu. Nafnið er sprottið af því, að á 12. öld komst hin heilaga almenna kirkja að þeirri niðurstöðu, að Guð faðir, sonur og heilagur andi væri allt ein og sama persónan, þrenning sönn og ein ...

Dagsetningar þessa orðs hafa veirð svolítið breytilegar eftir tímabilum. Þó mun óhætt að fullyrða að þett hafi almennast verið fjórir fyrstu dagarnir í 7. viku sumars, sem gátu hafist á bilinu 31. maí til 6. júní. Á þessum dögum skyldu menn flytja búferlum af einni jörð á aðra. Fleira var oft miðað við þessa dagsetningu einsog greiðsla á jarðarafleigu, virðing ...

Þessi dagur var fyrst skipaður hér af Kristjáni konungi 5. með tilskipun frá 27. mars 1686. Hann átti að vera allsherjar iðrunar- og bændadagur. Hann gilti auðvitað fyrir öll lönd innan ríkisins, og þar er kveðið svo á, að hann skuli jafnan haldinn fjórða föstudag eftir páska. Þá skyldi hringja kirkjuklukkunni kl. 6, loka öllum verslunum og krám (sem hér ...

Þetta var í pápískri tíð fyrsti fimmtudagurinn á eftir þrenningarhátíð. Hann var fyrst tekinn upp í Róm á 13. öld til að minna á þá umdeildu kenningu katósku kirkjunnar, að Jesús Kristur væri persónulega viðstaddur, þegar menn neyttu hins heilaga sakramentis, líkama hans og blóðs. Því heitir hann líka Krislíkamahátíð. Hann var lögleiddur á Íslandi árið 1326 og var auðvitað ...

Hann er 11. maí frá fornu fari, og þá lýkur vetrarvertíð á Suðurlandi. Þar sem upphaf vertíðarinnar var bundin ákveðnum almanaksdegi, kyndilsmessu, varð engin tilfærsla á vertíðarlokum einsog vinnuhjúaskildaganum. Löngum hefur verið þó nokkuð um dýrðir hjá sjómönnum á lokadaginn og væri það efni í langt mál, en út í þá sálma skal ekki farið hér. Skerpla heitir annar mánuður ...

Hann var 10. maí, hugsuðu sumir til hans með kvíða áður fyrr, þótt nú sé slíkt úr sögunni. Þann dag var venja, að leiguliðar „skiluðu úr eldunum“, þ.e. færðu jarðeigendum það búfé, sem þeim hafði verið skylt að hafa á fóðrum yfir veturinn sem leigugjald.

Myndin er af kindum með lömb sín í Arnarfirði. Ljósmynd: Guðrún Tryggvadóttir.

Fjörutíu dögum eftir upprisuna steig Jesús upp til himna, segir í Nýjatestamentinu. Þetta gerðist því eðliega á fimmtudegi. Í elstu ritum íslenskum hetiri þessi stund ýmist uppstigningardagur eða uppstigudagur.

Ekki er vitað um neina veraldlega siði á Íslandi í sambandi við þennan dag, þótt talsvert sé til um slíkt úti í Evrópu og sumt harla skondið. Varla er ástæða til ...

Íslenskar villiplöntur hafa verið seldar hér innanlands í nokkra áratugi. Þar er einkum um að ræða söl og fjallagrös auk þess sem bláber og krækiber hafa verið seld ný tínd. Markaðurinn virðist nokkuð stöðugur og lítið eitt vaxandi. Blóðberg hefur lítið eitt komið til sölu í verslunum sem sérhæfa sig í heilsuvörum og kryddi, en ekki í nægilega miklu magni ...

Hún er 3. Maí og skal vera haldin í minningu þess, að þá hafi Helena, móðir Konstantínusar mikla keisara, fyndið krossinn Krists með nöglunum í á Hausaskeljastað og látið reisa hann upp á Golgata árið 320. Önnur helgisögn er um krossmessu á haust.

Krossmessan skipaði talsverðan sess í hugum fólks lengi fram eftir öldum, því að fram til 1700 var ...

Þar um bil byrjar sumar er sólin kemur í tarfsmerki ... kallaður gauksmánuður eða Harpa. Nú er sáðtími í fyrsta lagi í kalda jörð með því móti að vorgott sé. Og er þá betra að sá litlu salti með snemmsánu fræi eða að vökva um sinn með saltlegi eða sjóvatni. Það ver nokkuð kulda, ofþurki og líka kálormum. Frostlaus snjór, ofan ...

Hann er 25. mars og stundum einnig nefndur Maríumessa á langaföstu. Hann er haldinn í minningu þess, að Gabríel engill var sendur til að boða Maríu mey, að hún skyldi son fæða og láta hann heita Jesúm. Þegar fæðingardagur Jesú var ákveðinn 25. desember, einsog nánar verður frá skýrt í sambandi við jólin, þá hlaut getnaðardagur Maríu vitaskuld að vera ...

Ef barnið grætur mikið að næturlagi þarf að ganga úr skugga um að ekkert ami að því. Haldið svefnherbergi barnsins hlýju og loftræstu. Látið lítið náttljós loga og látið dyrnar standa opnar til þess að barnið skynji návist fólks. Látið barnið aldrei veria aleitt, grátandi inni í lokuðu herbergi. Vinna má gegn svefnörðugleikum með jurtum, t.d. með því að ...

Það liggur fyrir að maðurinn nýtur náttúrunnar sér til heilsubótar þótt hann hafi ekki af henni neinn beinan hagrænan ávinning. Fallegir skýjabólstrar, fálki sem flýgur yfir, hljóðið í hrossagauknum, falleg grös. Allt er þetta til að gleðja andann og létta mönnum lund.

Því miður eru sumir sem líta á náttúruna sem stað þar sem þeir eigi að sýna hvað þeir ...

Hún er fimmti mánuður vetrar að forníslensku tímatali og hefst sunnudaginn í 18. viku vetrar eða 18.-24. febrúar. Um hana er hið sama að segja og þorra, að orðið kemur fyrir í fornritum, en allt er óvíst um merkingu þess. Helst hallast orðsifjafræðingar að því, að það eigi skylt við snjó eða aðra úrkomu. Má enda telja líklegt, að ...

Hugmyndin að Náttúrunni.is fæddist sumarið 2002 og hefur verið í þróun æ síðan. Frumkvöðull verkefnisins er Guðrún Arndís Tryggvadóttir myndlistarmaður (sjá ferilskrá). Hugmyndin byggir á því að nota veraldarvefinn sem tæki til að skapa sjálfbært samfélag. Vefurinn er bæði fréttamiðill og upplýsingaveita um umhverfisvænan lífsstíl. Markmiðið er að gera neytendum umhverfisvænar lausnir sýnilegri og aðgengilegri með því að tengja ...

Þeir voru fjórum sinnum á ári, einu sinni á hverri árstíð, og hófust næsta miðvikudag eftir öskudag, hvítasunnu, krossmessu á haust og Lúsíumessu á jólaföstu. Um þá er til þessi minnisvísa: Öskum hvítasunnu, kross og Lúsíu næsta miðvikudag var eftir oss Imbra sett að fasta.

Í þessum vikum átti að fasta þrjá daga, þ.e. borða ekki kjöt á miðvikudegi ...

Hún hét einnig sjöviknafasta og miðaðist við sunnudaginn sjö vikum fyrir páska. Föstuhald hófst þó í rauninni ekki fyrr en á miðvikudegi (öskudegi), en næstu dagar á undan nefndust föstuinngangur og voru fremur skemmtunardagar. Þar sem sunnudagar drógust frá ásamt mánudegi og þriðjudegi í föstuinngang, stóð fastan sjálf í 40 virka daga. Það var sami tími og Jesús fastaði í ...

Í mörgum þröngum fjörðum og dölum landsins, einkum á Vestfjörðum og Austfjörðum, líða oft nokkrar vikur eða mánuðir svo í skammdeginu, að sólin sést ekki yfir fjallabrúnir. Þegar hún birtist aftur, var og er víða venja að fagna henni með dálitlu tilhaldi svo sem kaffi og pönnukökum. Tímasetningin var auðvitað mismunandi eftir legu einstakra bæja, svo að vart var um ...

Hann er fjórði mánuður vetrar að forníslensku tímatali og hefst með föstudegi í 13. viku vetrar (19. - 25. janúar). Nafnið kemur fyrst fyrir í Staðarhólsbók Grágásar frá 13. öld, en er einnig í Snorra Eddu, þar sem nöfn mánaðanna eru talin upp. Margir hinna gömlu mánaða báru fleiri en eitt heiti, en þorri virðist ekki hafa átt sér neinn slíkan ...

Hún er 25. janúar, og þann dag á Sál frá Tarsus að hafa mætt Jesú Kristi á veginum til Damaskus, snúist til trúar á hann og hætt að ofsækja kristna menn. Eftir það verður hann Páll postuli. Þessi sinnaskipti Páls hafa löngum þótt draga nokkurn dilk á eftir sér bæði í náttúrunni sjálfri og hugarfari manna. Reyndar er það svo ...

Vatnsnotkun í veröldinni er nú meiri en nokkru sinni fyrr. Frá því um 1950 hefur hún meira en þrefaldast. Ástæðan er fyrst og fremst mikil fólksfjölgun en einnig aukin vatnsþörf á hvern íbúa. Um 73% af vatni sem mannfólkið ný tir fer til landbúnaðar og aðallega í áveituskurði á þurrum svæðum. Áveiturnar sóa hins vegar miklu vatni og oft nýtast ...

Svo er 13. janúar nefndur í almanaki, og eru um hann miklu eldri heimildir en eldbjargarmessu eða þegar í Sturlungu og Biskupssögum. Hinsvegar er mjög óljóst, hvernig á nafninu stendur, því að samsvarandi heiti dagsins er ekki að finna í nálægum löndum. Á máli kirkjunnar var þetta dagur heilags Hilaríusar. Dýrlingar voru að vísu stundum nefndir geislar á íslensku, en ...

Svo hefur 7. janúar verið nefndur í íslenskum almanökum síðan 1837. Engar heimildir hefur hinsvegar verið að finna um nokkra almenna útafbreytni meðal fólks á þessum degi. Í ljós kemur þó í bréfi frá sr. Jóni Halldórssyni í Hítardal til Árna Magnússonar, að a.m.k. ein fjölskylda í Borgarfirði hefur haldið minning þessa dags í kringum 1700, lítilli ölskál ...

Hún hefst með fjórða sunnudegi fyrir jóladag, þ.e. á bilinu 27. nóvember til 3. desember. Með henni hefst kirkjuárið eða starfsár kirkjunnar. Því er víða um lönd talsvert um spásagnir í upphafi jólaföstu einsog önnur áramót. Gætti þess líka hér á landi, en þó varla svo að skeri sig úr.

Jólafasta heitir líka aðventa, komið af latínunni adventus, sem ...

Vefverslun með hugsjón

Eitt af meginmarkmiðum Náttúrunnar er að veita neytendum samræmdar upplýsingar um umhverfisvænar og heilbrigðar vörur á óháðu markaðstorgi, þannig að þeir geti tekið upplýsta ákvörðun byggða á samanburði óvéfengjanlegra upplýsinga um vottanir, uppruna og tilurð vörunnar, hreinleika, samsetningu og förgun innihalds og umbúða.

Náttúran starfrækir netverslun sem býður söluaðilum tvo möguleika til að tengja vörur viðmiðum og ...

Með vitundarvakningu og þátttöku almennra neytenda er hægt að nota markaðsöflin til þess að leysa mörg af þeim umhverfisverkefnum sem heimurinn stendur frammi fyrir í dag, hvort sem þau eru staðbundin eða hnattræn. Þetta vill Náttúran er ehf. gera með því að vera:

• fréttamiðill og veita neytendum óháðar upplýsingar um vörur og þjónustu sem tengjast náttúrunni, umhverfis-, félagslegum og/eða ...

Jafnvel þótt mannkynið sé aðeins lítið brot af öllu lífkerfi jarðar hefur það mun meiri áhrif á umhverfi sitt en stærð þess gefur til kynna. Vegna þess hve áhrif mannsins á umhverfið og náttúruna eru umfangsmikil er erfitt að ákveða hvað sé náttúra og hvað sé manngert umhverfi. Ósnert náttúra og ósnortin víðerni eru á hverfanda hveli og sumir halda ...

Rótin er kraftmest á haustin þegar ofanjarðarhlutar plöntunnar eru farnir að visna og deyja. Grafið upp rót einærra jurta þegar vaxtartímabilinu er lokið og rót fjölærra jurta á öðru og þriðja árinu þegar öll virk efni ættu að hafa myndast.

Grafið frá allri rótinni og varist að særa hana eða skera í hana. Skerið af þá hluta eða magn sem ...

Haustmánuður er síðasti mánuður sumars að fornu tímatali og hefst með fimmtudegi í 23. viku eða 24., ef sumarauki er, þ.e. 21.-27. September. Hann er nefndir svo í Snorra Eddu, en hefur einnig verið kallaður garðlagsmánuður. Hjá Guðbrandi og Arngrími heiti september hinsvegar aðdráttamánuður.

Í jurtaríkinu eru fjölmargar græðandi og barkandi jurtir. Barkand jurtir eru notaðar á minniháttar sár og skrámur til þess að flýta blóðstorknun og gróandi í sári. Flestar barkandi jurtir eru einnig græðandi og eru því notaðar jafnt á brunasár sem önnur sár.
Barkandi jurtir til útvortis nota eru m.a. ljónslappi, maríustakkur, kornsúra, hjartarfi, jakobsfífill, jarðarber, blágresi, lófótur, mýrasóley, lyfjagras ...

Magakrampi er algengur meðal ungbarna, en vinna má gegn honum með jurtum. Lagið te með ¼ tsk af kamillu og 1/6 tsk af fennikku á móti einum bolla af vatni. Gefið barninu ½ tsk af þessu tei á 5 mínútna fresti uns versti krampinn er yfirstaðinn. Gefið síðan barninu ½ tsk á klukkutíma fresti uns bati er fenginn. Þegar ...

Hún heitir öðru nafni efsta vika, þ.e. síðasta vikan fyrir páska. Hún mun draga nafn sitt af áhaldinu dymbill, sem notað var í katólskum sið til að hljóðið yrði drungalegra og sorglegra (drumbara), þegar hringt var til guðsþjónustu á þessum síðustu dögum föstunnar. Ekki er hinsvegar alveg ljóst, hvað dymbillinn var eða hvort nafnið var notað um fleira en ...

Mengun vísar yfirleitt til skaðlegs útstreymis eða útflæðis efna frá samfélaginu út í umhverfið. Um nógu mikið magn efna er að ræða til þess að valda tjóni á heilsu fólks, lífríki eða eignum.

Efni og orka eru í sífelldri hringrás í náttúrunni. Mengun breytir hringrásum náttúrunnar og því efnisflæði sem þegar er til staðar. Oft er mengun einungis fólgin í ...

Hann er fyrsti dagur Dymbilviku haldinn til minningar um innreið Jesú í Jerúsalem, þegar fólkið streymdi til móts við hann og bar pálmaviðargreinar. En skrúðgöngur með pálmum sem tákni sigurs og gleði eiga í sjálfu sér eldri rætur. Svo virðist sem Gregorius páfi hafi stofnað hátíð á pálmadag kringum árið 600. Voru þá vígðir pálmar og olíuviðargreinar, sem notaðar voru ...

Það er gamall siður í mörgum löndum að leika sér að því að gabba náungann til að fara erindisleysu fyrstu dag aprílmánaðar. Til er að vísu, að þetta sé gert síðasta dag hans, en það er sjaldgæfara. Ekki er vitað með neinni vissu, hvernig á upptökum þessarar venju stendur. Líklegast er þó, að hún sé runnin frá þeim tíma, þegar ...

Þetta er síðasti mánuður vetrar að forníslensku tímatali og hefst á þriðjudegi í 22. viku vetrar 20. - 26. mars. Um fyrsta dag hans er svipað að segja og fyrsta dag þorra og góu, að hann er helgaður annað tveggja ungum piltum eða stúlkum. Eiga viðeigandi persónur þá að vera fyrsta á fætur, taka á móti einmánuði og veita öðru heimilisfólki ...

Hann er 16. mars og dánardagur Guðmundar Arasonar Hólabiskups hins góða. Guðmundur dó 1237, en árið 1315 voru bein hans tekin úr jörðu og lögð í skrín í Hóladómkirkju fyrir forgöngu Auðuns biskups rauða. Eftir það jukust mjög áheit á Guðmund góða og Guðmundardagur varð ólítill helgidagur, meðan pápíska ríkti. Eimdi raunar mun lengur eftir af því, þótt nú sé ...

Hann er nú 29. febrúar, þegar talan 4 gengur upp í ártalinu nema aldamótaár. Þá þarf talan 400 að ganga upp í. Hlaupársdagurinn var áður oft talinn 24. eða 25. febrúar. Víða um lönd hafa menn haft nokkra ótrú á hlaupársdeginum, mánuðinum eða jafnvel hlaupárinu öllu. Þá átti allt að ganga öfugt við það sem venjan bauð og flestar fyrirtektir ...

Náttúran.is er upplýsingaveita og fréttamiðill fyrir allt sem tengist náttúru og umhverfi á einhvern hátt.

Náttúran.is er sjálfstætt starfandi vefsetur með aðaláherslu á að þjóna hinum almenna neytanda með áreiðanlegum upplýsingum um allt sem snertir umhverfi okkar og heilsu. Í raun er hér allt undir, nærumhverfi okkar og náttúran sjálf sem og heimilið, neyslan og fyrirtækin sem upplýstir ...

Regnskógar heimsins eru í hitabeltinu við miðbaug. Stærstu regnskógarnir eru í Brasilíu, Kongó og í Indónesíu. Einnig eru regnskógar í Suðausturasíu, Hawaii og í Karíbahafi. Amazonregnskógurinn í Suður Ameríku er stærsti regnskógur heimsins.

Regnskógar eru eins og nafnið gefur til kynna með hátt rakastig. Regnið í regnskógunum er 4000 – 7600 mm á ári. Til samanburðar er rigningin í Reykjavík um ...

Umhverfishreyfingin hefur komið þeim skilaboðum áleiðis að menning og samfélag sé háð náttúrunni og þeim möguleikum sem náttúran býður upp á. Mannkynið treystir á andrúmsloftið, hringrás vatnsins, sólarljós, ljóstillífun, jarðveg, loftslag og vistkerfi hafsins. Náttúran og vistkerfi hennar liggja ætíð samfélaginu að baki og styðja við starfsemi þess. Þess vegna skiptir máli að jafnvel sterkbyggðustu samfélög eigi sér góða og ...

Söfnun
Nokkur atriði er nauðsynlegt að hafa hugfast við söfnun plantna. Ekki er sama hvar eða hvenær plönturnar eru teknar né heldur á hvern hátt. Tína ber plönturnar eingöngu þar sem tryggt er að þær séu svo lausar við hugsanlega mengun, sem mögulegt er.

Ágætt er að hafa til viðmiðunar, að tína ekki plöntur í þéttbýli eða nær vegum en ...

Í dag hefst einmánuður en hann hefst þriðjudag í 22. viku vetrar. Svo segir í Riti Björns Halldórssonar í Sauðlauksdal* um einmánuð:

„Einmánuður er ferð sólar gegnum hrútsmerki og byrjar hann nálægt jafndægrum. Sé vorgott er nú hentugur tími að stífla vatn, sem veitast skal yfir land svo vatnið standi þar á meðan vorleysing er mest. Því það grugg, sem ...

Þegar gamla tölvan er orðin hæg og þreytt er oft nóg að auka RAM eða vinnsluminni tölvunnar (RAM = Random Access Memory). Einnig er hægt að skipta um skjákort með litlum tilkostnaði. Örgjörvinn getur einnig verið orðinn hægur og er hægt að skipta um örgjörva og viftu án mikilla erfiðleika á mörgum borðtölvum. Ef harði diskurinn er orðinn fullur, þá er ...

Við eðlilegar aðstæður er mikið af náttúrulegum gerlum í leggöngunum sem vernda konum gegn sýklum. Stundum kemst ójafnvægi á leggangaflóruna og óeðlileg fjölgun og eða innrás gerla getur átt sér stað. Ójafnvægið getur leitt til bólgu og sýkingar í leggöngum sem lýsir sér með særindum, kláða og útferð. Orsakir breytinga á flórunni í slímhúð legganga geta verið margar, sem dæmi ...

Góa heitir sá mánuður nær sól er á hlaupi um fiskamerki. Nú er sama að vinna og varast og á þorra. Nú koma þeir stórstraumar, sem kallast góuginur. (Stórstraumsfjörur sem eru bestar til skeljatöku.) Þá er skeljafiskatekja hægust og best tittlingaveiði, sem þá eru feitari en með smástraumi. Líka er nú góður tími til rjúpnaveiða. Um þessar mundir bæta menn ...

Vítamín eru lífræn efni sem eru okkur lífsnauðsynleg til vaxtar og viðhalds. Þau eru flokkuð í tvo flokka; vatnsleysanleg vítamín (B- og C) og fituleysanleg vítamín (A, D, E og K).

B-vítamínin eru 8 talsins og yfirleitt talað um vítamínin séu 13 samtals. Settir hafa verið ráðlagðir dagsskammtar (RDS) fyrir neyslu vítamína og með fjölbreyttu og hollu fæði má fullnægja ...

Febrúar heitir hjá Guðbrandi Þorlákssyni líka föstugangsmánuður, enda byrjar sjöviknafasta langoftast þá, þótt það geti að vísu dregist fram í mars. Níuviknafasta hlaut þó ævinlega að hefjast í febrúar.

Áður en farið er út í það að fá sér gæludýr þarf að velta fyrir sér nokkrum hlutum: Hefur þú tíma fyrir gæludýrið? Mjög vel þarf að sjá um öll dýr, fulga og fiska sem ketti og hunda. Mikilvægt er að þau séu á góðu og fjölbreyttu fæði. Þau þurfa einnig mikla hreyfingu og félagskap. Útivera er mikilvæg fyrir öll ...

Janúar heitir í almanaki Guðbrands biskups Þorlákssonar miðsvetrarmánuður, enda er vetrarmisserið hálfnað í þeim mánuði eftir gamla tímatalinu. Þar sem fyrstu merkisdagar í janúar, nýársdagur og þrettándi, eru sögulega nátengdir jólunum, verður fjallað um þá í samhengi við þau.

Næsti mánuður á eftir heitir mörsugur og hefst með miðvikudegi í 9. Viku vetrar 20. - 26. desember. Hann var líka kallaður jólmánuður, en í Snorra Eddu hrútmánuður.

Náttúra í víðasta skilningi þess orðs nær til hins náttúrlega umhverfis, efnisheimsins og þeirra náttúrulögmála sem þar gilda. Náttúra vísar til þeirra fyrirbæra sem er að finna í hinu náttúrulega umhverfi og einnig til lífsins sjálfs. Hugtakið náttúra á yfirleitt ekki við um framleidda hluti eða uppbyggð samfélög manna. Náttúran er einnig yfirleitt aðgreind frá hinu yfirskilvitlega. Náttúran nær frá ...

Hin náttúrumiðlæga heimspeki segir að náttúran sjálf hafi innra gildi alveg óháð því hvort að hún nýtist manninum eður ei.  Þannig hefur hundurinn rétt til að lifa jafnvel þótt að eigandinn sé orðinn hundleiður á honum og hafi af honum lítið gagn.  Samkvæmt þessu sjónarmiði hefur náttúran rétt til þess að vera til jafnvel þótt að hún sé ekki nýtt ...

Í eldgosum kemur upp kvika sem er bráðið efni úr möttli eða skorpu. Í gosopi myndast hraun, gjóska og kvikugös. Röð eldgosa á tilteknu tímabili mynda eldvirkni.

Eldvirkni skiptist í meginlandseldvirkni á meginlöndunum og úthafseldvirkni á plötuskilum og heitum reitum. Helstu einkenni úthafseldvirkni eru sprungueldstöðvar og hraungos á meðan að meginlandseldvirkni einkennist af stórum eldfjöllum sem gjósa súru bergi í ...

Sleðinn er farartæki hins góða. Jólasveinninn kemur á sleða og gerir okkur fært að ferðast yfir freðna jörð.

Hann býr yfir ævintýraljóma því hann kemst svo hratt yfir og getur jafnvel flogið með okkur á vit ævintðýranna.

Fegurð heimsins er staðreynd sem ekki verður undan vikist. Hinn náttúrlegi heimur er ægifagur í bæði sköpunarferli sínu og tortímingu. Að horfa á Snæfellsjökul á sólríkum degi með svart Búðahraunið í forgrunni skapar fagurfræðilega upplifun sem fæstir vildu fara á mis við. Jafnvel eldgosin í Heklu og logandi hraun sem renna niður hlíðar eru fögur þótt hættuleg séu. Regnskógurinn er ...

Frá sólinni berst orkurík geislun með stuttri bylgjulengd. Nokkur hluti þessarar geislunar endurkastast aftur út í geim, annar hluti dreifist í andrúmsloftinu og um helmingur geislunarinnar nær yfirborði jarðar sem sólarljós. Ljósið hitar yfirborð jarðar sem sendir varmann frá sér sem innrauða geislun með langri bylgjulengd. Innrauða geislunin sem ætti að fara aftur út í geim er fönguð af svokölluðum ...

Jarðfræðilega séð er Ísland ungt land eða um 20-25 milljón ára. Upphleðsla landsins hefur öll farið fram á síðari hluta nýlífsaldar. Landið er nær allt gert úr hraunlögum með setlögum á milli. Hraunlögin hafa hlaðist upp í eldgosum enda liggur Ísland á svokölluðum heitum reit þar sem eldgos eru tíðari en annarsstaðar. Jarðmyndunum Íslands er skipt gróflega í fernt. Elst ...

Dekkin endast lengur og þú sparar eldsneyti ef loftþrýstingi í þeim er haldið réttum. Það borgar sig því að fylgjast reglulega með loftinu í dekkjunum. Hafið gjarnan loftið 10% yfir uppgefnum mörkum (ca. 0,2 bar yfir mörkum). Upplýsingar um kjörloftþrýsting í dekkjum bílsins eiga að vera í leiðbeiningabók bílsins. Gættu þess að réttur loftþrýstingur sé einnig í varadekkinu.

Það ...

Ef barn er með hægðatregðu er mikilvægt að það borði mikið af ávöxtum, grænmeti og brauðmeti á hverjum degi. Þurrkaðir ávextir, t.d. sveskjur, rúsínur, apríkósur og döðlur, koma einnig að notum. Gefið barninu nóg af hreinum ávaxta- og grænmetissafa og kamillutei með örlitlu af hunangi.

Jurtir sem örva meltingu:
Fjallagrös, túnfífill (rót), lakkrísrót, regnálmur og kamilla.

Engin þessara jurta ...

EMS-light er umhverfisstjórnunarkerfi sem hentar litlum og meðalstórum fyrirtækjum á Norðurlöndunum. Kerfið er hugsað sem hjálpartæki fyrirtækjanna til að þau geti aðlagað starfsemi sína að sjálfbærri þróun og fundið umhverfisvænni lausnir.

Kerfið verður einfalt í notkun og aðlagað þekktum tölvuforritum. Það mun gefa stjórnendum yfirlit yfir helstu umhverfisáhrif fyrirtækisins, svo sem úrgang, orkunotkun, hráefnisnotkun, vatnsnotkun og fráveitumál. Auk þess mun ...

Náttúran er notuð til þess að byggja upp innri styrk og karakter, m.a. af skátahreyfingunni og fjölda fólks sem ný tur þess að reyna á takmörk sín innan þeirra vébanda sem náttúran setur. Að vera sjálfum sér nógur, treysta á sjálfan sig, kunna að rata, nota áttavita, beita skynsemi og rökhugsun, bregðast rétt við aðstæðum. Allt þetta er hægt ...

Evrópska orkumerkið byggir á tilskipun frá ESB og eru framleiðendur og seljendur frysti- og kæliskápa, uppþvotta- og þvottavéla ásamt þurrkara og eldhúsofna skyldugir að merkja vörur sínar með þessu merki. Vörurnar geta fengi mismunandi bókstafi frá A til G sem lýsir orkunotkun þeirra. A er mest orkusparandi meðan G er orkufrekast. Fyrir frysti- og kæliskápa er búið að bæta við ...

Afhending vöru
Allar vörur eru afgreiddar næsta virka dag eftir pöntun, sé pantað fyrir kl. 12:00 á hádegi ellegar næsta virka dag á eftir. Sé varan ekki til á lager mun þjónustufulltrúi hafa samband og tilkynna um áætlaðan afhendingartíma vörunnar. Öllum pöntunum er dreift af Íslandspósti og gilda afhendingar-, ábyrgðar og flutningsskilmálar Íslandspósts um afhendingu vörunnar. Náttúran er ehf ...

Meira en helmingurinn af sorpinu okkar getur brotnað niður á náttúrulegan hátt. Jarðgerð felur í sér að lífrænt efni eins og jurta- og matafgangar brotna niður af örverum, fyrst og fremst bakteríum og sveppum. Næringarefnin í jarðgerðarmassanum verða aftur aðgengileg fyrir nýjar jurtir. Á meðan að niðurbrot er í gangi er jarðgerðartunnan heit. Þegar niðurbrotinu lýkur lækkar hitastigið.

Það er ...

Ástand heimsins er mjög mismunandi eftir svæðum. Í ríkum vestrænum ríkjum lifir fólk góðu lífi þótt atvinnuleysi sé sumsstaðar viðvarandi vandamál. Einna best lífsskilyrði á jörðinni hafa þeir sem búa í norrænum velferðarríkjum því þar njóta flestir menntunar og mannsæmandi kjara. Í Bandaríkjum Norður Ameríku er gífurleg misskipting tekna. Þar búa fáir við mesta ríkidæmi heimsins en talsverður hópur við ...

Milleneum fræbankinn hefur nú þegar safnað yfir 18 þúsund tegundum fræja

Grasgarðurinn konunglegi í Kew við London, sem má líkja við „örkina hans Nóa“ hvað varðveislu flóru heimsins varðar, stefnir í að eiga um 30 þús. tegundir fyrir árið 2010, en þar eru nú þegar geymd vaxtarefni 18 þúsund tegunda. Þar af margar, sem þegar eru horfnar úr sínu náttúrulega ...

Í dag afhenti Vottunarstofan Tún Íslenska kalkþörungafélaginu efh. vottun þess efnia að starfsemi fyrirtækisins samræmist reglum varðandi vinnslu og nám náttúrulegra afurða til lífrænnar ræktunar.

Vottun Íslenska kalkþörungafélagsins ehf. er tvíþætt: (a) kalkþörunganáms á botni Arnarfjarðar, svo og flutnings og meðferðar á hráefninu áður en það er tekið til frekari vinnslu, og (b) úrvinnslu kalkþörunganna og framleiðslu á hágæða fóðri ...

Framboðsfundur um Þjórsá og framtíðina á Suðurlandi

Framjóðendur flokkanna ræða við sunnlenska kjósendur um áætlaðar virkjanir í Þjórsá og hvort af þeim verður. Hversvegna er virkjað og fyrir hverja er virkjað. Fundurinn verður haldinn í Þingborg næstkomandi laugardag þ. 28. 04. 2007 kl. 14:00.Fundarstjóri er Ólafur Sigurjónsson í Fosæti. Í pallborð verða frambjóðendur flokkanna.Umræðum stjórna G. Pétur ...

Framkvæmdastjóri Gróðurs fyrir fólk í landnámi Ingólfs, Björn G. Jónsson leggur til í grein í Morgunblaðinu í dag að lífrænn úrgangur verði nýttur til skógræktar og uppgræðslu í landnámi Ingólfs sem markast af strandlengju Reykjanesskagans og í austri af Ölfusá, Sogi, Þingvallavatni og botni Hvalfjarðar. Fyrst og fremst er átt við lífrænan heimilisúrgang og leggur hann til að úrganginum verði ...

Í gær var 5 grunnskólum veitt viðurkenningin „Varðliðar umhverfisins“ á degi umhverfisins sem haldin var hátíðlegur í gær. Þeir grunnskólar sem hlutu viðurkenninguna voru Grunnskóli Tálknafjarðar fyrir umhverfissáttmála, Foldaskóli fyrir ljósmyndaverkefni sem fjallaði um mengun og sorphirðu, bekkur 53 í Hólabrekkuskóla fyrir verkefnið ruslpóstur, 9. bekkur Álftamýraskóla fyrir verkefnið „Við eigum aðeins eina jörð“ og Lýsuhólsskóli fyrir stikun gönguleiða um ...

Í gær þann 25.04.2007 á degi umhverfisins var vefurinn Náttúran.is opnaður á uppskeruhátíð umhverfisráðuneytisins sem haldin var að Kjarvalsstöðum. Það var umhverfisráðherra, Jónína Bjartmarz sem átti heiðurinn af því að opna vefinn formlega.

Á hátíðinni voru einnig veittar viðurkenningar til 5 grunnskóla fyrir áhugavert starf í þágu umhverfisins. Nemendur úr Hólabrekkuskóla, Grunnskóla Tálknafjarðar, Álftamýrarskóla, Foldaskóla og Lþsuhólsskóla ...

Í dag afhenti umhverfisráðherra, Jónína Bjartmarz, forsvarsmönnum verktakafyrirtækisins Bechtel, Kuðuninginn. Kuðungurinn er viðurkenning Umhverfisráðueytis til þeirra atvinnufyrirtæki sem þykja skara framúr á sviði umhverfismála. Fyrirtæki sem fá þessa viðurkenningu geta notað merki Kuðungsins í eitt ár. En fá til eignar listmun sem hannaður er sérstaklega á hverju ári. Að þessu sinni var það Kogga sem hannaði gripinn.

Á myndinni afhendir ...

Samkvæmt manneldismarkmiðum er talið hæfilegt að 25-35% orkunnar í fæðunni komi úr fitu. Grunnbyggingareiningar fitu eru fitusýrur (f.s.) sem oft eru flokkaðar á þrennan hátt í mettaðar, einómettaðar og fjölómettaðar fitusýrur. Mettaðar f.s. eru hörð fita en hinir tveir flokkarnir mjúk fita.

Allar gefa þessar fitusýrur jafn margar hitaeiningar eða 7 í einu grammi fitu. Fitusýrur mynda fituefnið ...

Trefjar eru lítt meltanleg efni úr plönturíkinu sem flokkast í vatnsleysanlegar og óvatnsleysanlegar trefjar. Talið er að trefjar (einkum vatnsleysanlegar) geti dregið úr magni kólesteróls í blóði. Óvatnsleysanlegar trefjar eru meltingu okkar nauðsyn og vinna gegn hægðatregðu hjá heilbrigðu fólki. Æskilegt er að hluti trefja í fæði sé að minnsta kosti 25 grömm á dag miðað við 2400 kílókaloríu fæði ...

Hæfilegt er talið að prótein uppfylli 10-20% af orkuþörf einstaklinga. Prótein (einnig nefnt prótín, eggjahvíta eða hvíta) finnst einkum í matvælum eins og fiski, kjöti, mjólkurvörum og baunum.

Byggingareiningar próteina eru 20 amínósýrur sem eru mismunandi að lögun og gerð. Amínósýrum er skipt upp í 2 flokka; amínósýrur og lífsnauðsynlegar amínósýrur. Þær síðarnefndu falla í þann flokk sökum þess að ...

Umhverfisyfirlýsing frá fyrirtækinu Timberland:

„Timberland leggur mikla áherslu á að draga úr gróðurhúsaáhrifum og að stuðla að betra útivistarumhverfi okkur öllum til hagsbóta bæði í dag og á morgun. Við lofum að nota meira af endurnýjanlegri orku, nota endurvinnanleg og endurnýtanleg efni, minnka úrgang, nota minna af efnavöru og styðja skógrækt. Hvers konar fótspor munum við skilja eftir okkur á ...

Fréttatilkynning frá Vottunarsstofunni TÚN

Villtar íslenskar heilsuplöntur og æðarvarp:
Sjálfbærar náttúrunytjar á Dyrhólaey fá vottun

Ábúendur í Dyrhólahverfi í Mýrdal hafa hlotið vottun til staðfestingar á sjálfbærum landnytjum í Dyrhólaey. Annarsvegar er um að ræða vottun samkvæmt alþjóðlegum reglum um lífræna framleiðslu til söfnunar á villtum heilsuplöntum. Hinsvegar eru vottaðar nytjar á æðarvarpi til söfnunar á dún samkvæmt reglum Túns ...

Samkvæmt manneldismarkmiðum er talið æskilegt að úr kolvetnum komi 50-60% af orkuþörf og að þar sé ekki meira en 10% úr viðbættum sykri. Helsta ástæða fyrir mikilvægi kolvetnanna er sú að frumur líkamans kjósa helst kolvetni í formi glúkósa sem orkugjafa.

Kolvetni er samheiti yfir margar sykrutegundir en er gjarnan skipt upp í 2 flokka, þ.e. einföld kolvetni (ein- ...

Jarðvegseyðing hefur lengi verið ein mesta ógn jarðarbúa. Fyrir 2000 árum var eyðimörkin í Lþbíu þakin ávaxtagörðum, ökrum og skógum. Ríki Grikkja, Fönikíumanna og Araba voru blómleg og frjósöm en núna er stutt í Sahara eyðimörkina, og hin frjósömu lönd, glæsilegu borgir, leikhús, hallir og skrauthþsi – allt er þetta grafið í gulan sandinn. Kþprusviður kom frá Líbanon fyrir 5000 árum ...

Með tilliti til þróunar í landbúnaði, í læknavísindum og vegna matvælaöryggis er æskilegt að varðveita erfðafræðilegt gildi náttúrunnar. Það gætu fundist ný lyf í plöntum frumskógarins, ný afbrigði af korni sem hægt er að nýta eða önnur gen sem geta komið okkur að miklu gagni. Þau gen sem glatast úti í náttúrunni vegna útrýmingar dýra og plantna verða hins vegar ...

Maðurinn hefur ætíð tekið hráefni úr náttúrunni, umbreytt því og skapað verðmæti. Þetta hefur hann gert með því að beita hugviti sínu og höndum. Þannig býr maðurinn í vissum skilningi til auðlind úr umhverfi sínu. Þegar auðlindin skapar vöru sem er komin á markað verður til hagkerfi og náttúran fær hagrænt gildi.

Það efast enginn um að náttúran hefur hagrænt ...

Algengt er að börn fái vörtur á hendur. Þá er mikilvægt að láta barnið þvo þær oft. Til þess að eyða vörtum má reyna að bera vaselín á húðina umhverfis vörtuna og nudda síðan ferskum hófsóleyjarblómum á vörtuna sjálfa. Gott er að setja síðan plástur yfir svo að blómasafinn haldist lengur á vörtunni. Endurtakið tvisvar til þrisvar á dag uns ...

Verkir sem fylgja tanntöku eru iðulega mjög sárir. Oft má lina þá með því að láta barnið tyggja lakkrísrót. Ef barnið berst lítt af er gott að væta bómull í urtaveig af kamillu, sólblómahatti eða mjaðurt og bera á góminn.

Tannkþli er ígerð í tannholdi við tannrót. Gegn tannkýli getur hjálpað að gefa barninu te eða urtaveig með eftirtöldum jurtum:

2 x sólblómahattur
1 x lakkrísrót
1 x gulmaðra
1 x morgunfrú

Börn geta smitast af sveppasýkingu í fæðingu ef sýking er í leggöngum móðurinnar. Pelabörnum er hættara en brjóstabörnum við að fá sveppasýkingu. Börn sem eru með sveppasýkingu í munni eru mjög oft með sveppasýkingu í öllum meltingarveginum. Því er gott að gefa barninu urtaveig af sólblómahatti (miðið skammtastærð við aldur barnsins) út í 3-4 msk af soðnu vatni þrisvar á ...

Þvoið barnið með sterku tei af vallhumli og ferskum haugarfi og berið smyrsl af morgunfrú á versta kláðablettina. Gefið barninu urtaveig af sólblómahatti frá fyrsta degi til þess að styrkja ónæmiskerfið.

Aldrei ætti að reyna að stöðva bráðum niðurgang, því að hann getur verið viðbrögð líkamans við sýkingu í meltingarvegi. Ef barn er með þrálátan niðurgang má venjulega rekja orsakirnar til mataræðisins. Reynið ávallt að finna orsök vandans áður en meðferð er hafin.
Gegn tíðum niðurgangi hjá börnum er gott að gefa kamillu og regnálm, sem eru róandi fyrir meltingarveginn, og ...

Leitið ávallt orsaka hóstans áður en jurtalækning er hafin. Sé barnið með hósta a völdum kvefs eða annarar sýkingar í lungum og öndunarvegi er gott að gefa te af jurtum, einkum blóðbergi, garðablóðbergi, hóffífli, lakkrísrót, ísópi, fagurfífli, fjallagrösum, lyfjagrasi og sólblómahatti. Gerið teið af einni eða fleiri jurtanna og gefið slímlosandi jurtir með sólblómahattinum.

Einföls hóstasaft handa börnum

2 x ...

Orsakir barnaexems geta verið margar og það er ávallt mikilvægt að reyna að finna orsökina áður en lækning er reynd. Mörg börn sem þjást af exemi eru viðkvæm fyrir ýmsum fæðutegundum, oftast mjólkurvörum, hveiti og sítrusávöxtum. Því er rétt að halda þessum fæðutegundum frá barninu um sinn. Gefið barninu kalkríka fæðu og fulgist með því hvort það hefur hægðir reglulega ...

Gefið barninu járnauðuga fæðu, t.d. rauðrófur, rúsínur, apríkósur og vætukarsa og hvetjið það til útiveru.

Jurtir gegn blóðleysi

Brenninetla, túnfífill, refasmári, tunsúra, haugarfi, steinselja og fennikka.

Algengt er að börn fái asma, en í mörgum tilvikum hverfur hann með öllu snemma á fullorðinsárum. Forðast skal að gefa asmaveiku barni mjólkurafurðir og móðir með asmaveikt barn á brjósti ætti einnig að forðast þær. Notið sojamjólkurvörur úr heilsubúðum í stað kúamjólkur, helst kalsíumbætta. Notið sykur og egg sparlega. Gefið barninu sem mesta af ferskum mat, grænmeti og ávöxtum ...

Grasalæknar beita mismunandi aðferðum til þess að meta hæfilegar skammtastærðir fyrir börn. Bæði eru börn misjöfn að hreysti og þoli og einni eru þau misstór eftir aldri.
Oft er sú aðferð notuð að miða skammtastærðina við aldur barnsins, eins og hér er sýnt.

Aldur í árum / Aldur í árum +10 = hluti af fullorðinsskammti

Og því verður skammtur fyrir 5 ára ...

Börn bregðast mjög fljótt og vel við jurtalyfjum og þurfa því að neyta mun minna magns af jurtum en fullorðnir. Sumir kvarta um að jurtalyf séu bragðvond og því erfitt að koma þeim ofan í börn, en yfirleitt má með fortölum fá börn til að taka lyfin. Fullorðnir sætta sig fremur við sjúkdóma og vanheilsu, en börn hafa annað viðhvorf ...

Vanvirkni í skjaldkirtli hægir á efnaskiptum líkamans. Sjúklingurinn verður skvapholda og finnur fyrir stöðugri þreytu og jafnvel þunglyndi. Önnur einkenni vanvirks skjaldkirtils eru hægðatregða, þurr húð og hár, bjúgur, hæsi og minnisleysi og óeðlilega miklar tíðablæðingar. Orsakir geta veirð margar, en algegnast er að um einhvers konar sjálfsofnæmissjúkdóm sé að ræða. Vanvirkni í skjaldkirtli er mun algengari meðal kvenna og ...

Þegar skjaldkirtill framleiðir of mikið af hormórnum örvast efnaskipti í líkamanum verulega. Þessi umframbrennsla leiðir til þess að viðkomandi er stöðugt hungraður og borðar þar af leiðandi meira, en þrátt fyrir aukið át grennist sjúklingurinn. Fólk sem þjáist af ofvirkum skjaldkirtli verður oft skapstyggt, taugaspennt og geðveiflur verða mjög miklar. Oft getur verið erfitt fyrir ættingja og vini að skilja ...

Sveppasýking í leggöngum er mjög algengur kvilli sem flestar konur verða einhvern tíma fyrir. Sýkillin er þruskusveppur (Candida albicans) sem er eðlilegur þáttur í líkamsflórunni. Við tilteknar aðstæður getur orðið óeðlileg fjölgun gersveppa svo að sýking kemur fram í líkamanum, m.a. í munni, meltingarvegi, þvagrás eða leggöngum. Sveppasýking í leggöngum lýsir sér með miklum kláða og særindum og yfirleitt ...

Hósti er oftast vísbending um að eitthvað sé í barka eða lungum. Oft er það slím sem slímhúð lungnanna myndar. Slímmyndun lungnanna er hluti af varnarkerfi þeirra gegn örverum og framandi ögnum.
Leitið ávallt læknis ef hóstinn lagast ekki á nokkrum dögum. Hann gæti verið merki um vefrænan sjúkdóm.
Þrálátur hósti bendir til þess að styrkja þurfi ónæmiskerfi líkamans. Þá ...

Hár blóðþrýstingur (háþrýstingur) á sér í fæstum tilvikum augljósa skýringu og margt fólk sem þjáist af háum blóðþrýstingi verður alls ekki vart við sjúkdóminn. Blóðþrýstingurinn er ákvarðarður með tvíþættri mælingu sem gefur svokölluð efri og neðri mörk. Efri mörkin, slagþrýstingurinn, er það ástand sem ríkir í æðakerfinu þegar hjartað dælir blóðinu út í kerfið en neðri mörkin, þaný rþstingurinn, er ...

Mikið hefur verið sagt og skrifað um rétt og rangt mataræði en sérstaklega hefur kólesterólmagn í fæðu verið til umræðu sem og áhrif mikillar fituneyslu á hjarta og æðakerfi.

Margoft hefur verið sannað að tengsl eru milli hjartasjúkdóma og mikillar fitu í fæðu, mikils magns kólesteróls í blóði, hækkaðs blóðþrýstings, reykinga og kyrrsetu. Ekki verður farið ítarlega út í mataræði ...

Blóðrásarkerfið skiptist í hjarta, blóð og æðar og það tengir saman öll líffærakerfi líkamans. Það flytur næringarefni, súrefni og hormón til fruma í líkamsvefjunum og færir úrgangsefni frumnanna til þveitislíffæra (ný rna, lungna og annarra líffæra sem sjá um losun úrgangsefna úr líkamanum). Til viðbótar gegnir blóðrásarkerfið veigamiklu hlutverki í vörnum líkamans gegn sjúkdómum.

Þungamiðja blóðrásarkerfisins er hjartað, afkastamikill vöðvi ...

Bólga í gallblöðru orsakast yfirleitt af gallsteinum og getur verið mjög sársaukafull. Gallsteinar myndast vegna útfellingar efna í galli og þeir geta verið margs konar, bæði að efnasamsetningu og stærð. Orsök gallsteinamyndunar er óþollt en þó er næsta við að mataræði á þar hlut að máli. Jurtir geta í mörgum tilvikum unnið á gallsteinum og eða hjálpað til við að ...

Lifrin er stærsti kirtill líkamans og tengist beint eða óbeint allri líkamsstarfseminni. Lifrin framleiðir gall em er nauðsynlegt við meltingu fitu. Hún tekur við ýmsum umframnæringarefnum og vítamínum úr blóðinu og geymir þau eða kemur þeim fyrir í geymslu annars staðar í likamanum. Lifrin breytir glúkósa í glþkogen og geymir þegar blóðsykur verður of mikill og leysir það síðan út ...

Haull getur myndast í vegg kviðarhols ef veila (kviðslit) er í honum, ristillinn bungar þá út í haulinn og sýking og bólga grefur þar oft um sig. Haulbólga er mjög algeng nú vegna hreyfingarleysis og rangs mataræðis, t.d. of lítilla trefjaefna í fæðu. Bólgan er einkum algeng meðal folks sem komið er yfir fimmtugt og lýsir sér með krampaverkjum ...

Ristilbólga er einn algengasti sjúkdómur stórþarma. Sjúkdómseinkenni eru mismunandi eftir því hversu áköf bólgan er, en í öllum tilvikum lýsir sjúkdómurinn sér með niðurgangi og harðlífi á víxl. Oft fylgir blóð og eða slím með hægðunum og fólk getur orðið mjög þróttlaust og jafnvel þunglynt. Algeng orsök ristilbólgu er fæðuóþol og fæðutegundirnar sem helst valda slíkum einkennum eru glúten (prótín ...

Hægðatregða stafar oft af röngu mataræði, hreyfingarleysi og skorti á gróf- og hrámeti sem örvar stórþarma. Hægðatregða getur verið vísbending um sjúkdóm í stórþörmum og einnig getur óvirk lifur orsakað hægðatregðu. Ef orsökina er að finna í stórþörmum getur hún annað hvort verið van- eða ofvirkur ristill.

Vanvirkan ristil má yfirleitt örva með reglulegum líkamsæfingum og styrkjandi jurtum, d.d ...

Niðurgangur sem varir einungis í einn til tvo daga er mjög algengur kvilli. Orsökin er oftast bráð sýking eða bólga einhvers staðar í meltingarvegi og yfirleitt er niðurgangur einfaldlega aðferð líkamans til þess að losa sig við eiturefni. Þannig niðurgang ætti aldrei að reyna að hefta, heldur gefa mildar jurtir til þess að styrkja slímhúð meltingarvegarins og bólgueyðandi jurtir sem ...

Bólga getur komið upp hvar sem er í smáþörmunum og hún getur náð til allra þarmanna. Meðferð er svipuð og gegn magabólgu, en auk þess er til bóta að nota jafnframt víði og sólblómahatt.

Dæmi um jurtalyfjablöndu gegn garnabólgu

2 x fjallagrös

2 x lakkrísrót

2 x kamilla

1 x sólblómahattur

2 x víðir

Sár í meltingarfærum geta myndast í kjölfar langvinnrar magabólgu og ýmissa alvarlegra sjúkdóma. Þau geta einnig myndast vegna slæmra matarvenja, reykinga, tiltekinna lyfja og streitu. Hvers svo sem orsökin er geta sár í meltingarvegi valdið miklum verkjum og orðið alvarleg, einkum ef þau gróa seint og illa.

Verkur frá magasári er jafnan mestur þegar borðað er og er jafnan minni ...

Magabólga getur komið upp vegna matareitrunar eða annarrar sýkingar í maga. Í sumum tilvikum getur magabólga orðið þrálátur sjúkdómur sem illmögulegt er að lækna. Sjúkdómseinkenni eru margvísleg, fók getur orðið mjög þreytt og geðstirt, þunglynt og oft fylgja miklar sveiflur í blóðsykri. Magabólga veldur yfirleitt magaverkjum, einkum á milli mála þegar magasýran nær að vinna á viðkvæmri slímhúð magans og ...

Með meltingartruflunum er átt við margs kyns sjúkdómseinkenni sem raska starfsemi magans. Þær geta orsakast af röngum matarvenjum eða ofnæmi fyrir einhverri fæðutegund. Sjúkdómseinkennin geta m.a. verið verkir, þemba, brjóstsviði og óreglulegar hægðir.

Meðferð er fyrst og fremst fólgin í því að bæta matarvenjur og mataræði og sneiða hjá öllu sem veldur ofnæmi.

Jurtir gegn meltingartruflunum
Gegn offramleiðslu magasýru ...

Brjóstsviði stafar af sýru úr maga sem berst upp í vélinda og jafnvel upp í munn. Sár geta myndast í vélinda vegna sýrunnar og valdið miklum óþægindum og sársauka. Streita og álag geta magnað brjóstsviða vegna örvandi áhrifa taugakerfisins á magasýrurumyndun.

Fólk sem hefur mikinn brjóstviða ætti að sofa með hátt undir höfði því þá flæða magasýrurnar síður upp í ...

Meginhlutverk magans er að grófmelta fæðuna sem við neytum og búa hana undir frekari meltingu í smáþörmum. Í maga myndast m.a. saltsýra sem drepur sýkla og auðveldar starf meltingarensíma. Heilbrigði magans veltur mjög á því hvað í hann er látið og hvort regla er á matmálstímum. Ofát og hraðát, óhollur matur, áfengi, nikótín, lyf og streita eru óheilnæm fyrir ...

Meltingin hefst í munninum og kvillar þar geta haft áhrif á alla meltinguna. Ef bólga er t.d. í slímhúð eða tannholdi getur fólki reynst erfitt að tyggja matinn nægilega vel og það eykur álag á maga. Tengsl eru milli heilbrigðis tannholds og slímhúðar í munni og heilbrigðis annarra hluta meltingarfæranna. Langvinn sár í munni benda oft á tíðum til ...

Meltingarvegurinn er 5-6 metra langur frá munni að endaþarmsopi.
Hann er misgildur og skiptist í ólík líffæri með sérhæfð starfsemi Meltingarveginum tilheyra munnur, kok, vélind, magi, smáþarmar, sem skiptast í botnlanga, ristil og endaþarm. Önnur líffæri sem tengjast meltingarfærunum vegna framleiðlsu þeirra á meltingarvökva eru munnvatnskirtlar, lifur og bris. Meltingarvegurinn er að innanverðu þakinn slímhúð sem í sumum líffærum gefur ...

Takið fyrst saman þær jurtir sem þarf að sjóða.

20 g víðir

30 g úlfarunni

Setjið í pott með 500 ml af vatni (1:10) og látið sjóða í 20 mínútur. Takið síðan þær jurtir sem mega ekki sjóða.

20 g horblaðka

10 g lofnarblóm

1 g eldpipar

Hellið á þær 300-500 ml af sjóðandi vatni, lokið ílátinu og látið ...

Ef búa á til urtaveigarblöndu úr þessum jurtum er yfirleitt best að útbúa urtaveig fyrst af hverri jurt fyrir sig og blanda síðan saman í réttum hlutföllum.

20 ml víðir (urtaveig)

20 ml horblaðka (urtaveig)

30 ml úlfarunni (urtaveig)

10 ml lofnarblóm (urtaveig)

1 ml eldpipar (urtaveig)

alls 81 ml sem síðan er geymt og tekið inn í 5 ml ...

Jurtalyfjablanda er ýmist blanda af tei og seyði eða blönduð urtaveig

Dæmi um jurtalyfjablöndu við vöðvagigt

2 x víðir

2 x horblaðka

2 x úlfarunni

2 x lofnarblóm

2 x eldpipar

Fyrst verður skýrt hvernig heppilegast er að laga blandaða urtaveig (þ.e. af nokkrum mismunandi jurtum, en síðan hvernig jurtalyfjablanda er löguð af jurtum sem ýmist eru notaðar í ...

Skammtastærð er gefin þar sem fjallað er um hverja jurt í meginhluta bókarinnar. Hér er tekið dæmi af fjallagrösum og einstakir liðir skýrðir.

1:5: 1 hluti (þyngd) af grösum á móti 5 hutum af 25% vínanda (t.d. 100 g jurtir á móti 500 ml af 25% vínanda). Af þessu eru teknir 2-5 ml þrisvar á dag

Te: 1 ...

Grisjuþófi er notaður á líkan hátt og bakstrar, en munurinn er því sá að við bakstra snerta jurtirnar húðina. Notið hreinan bómullarklút eða sárabindi (grisju) og vefjið um jurtirnar sem nota skal. Látið grisjuþófann liggja í sjóðandi vatni í 5-10 mínútur, vindið hann lítillega og leggið síðan svo heitan sem mögulegt er á eymslin. Þófinn þarf að vera heitur og ...

Olía er búin til á tvö vegu. Hreinar ilmolíur þarf að vinna úr jurtunum með flókinni eimingu sem er ekki á allra færi. Hentugast er því að kaupa þær eftir þörfum. Hins vegar má vinna jurtaolíu á einfaldari hátt, en hún verður þá ekki eins auðug að virkum efnum og sú sem unnin er með eimingu.

Olía unnin úr jurtum ...

Gott er að bera fljótandi áburð á spennta og gigtveika vöðva og liði. Áburðurinn er þeim eiginleikum gæddur að húðin tekur auðveldlega til sín þau efni sem lina og bæta.

Dæmi um áburð við vöðvabólgu

Hellið 50 ml af möndluolíu í skál. Bætið út í olíuna 35 ml af urtaveig með úlfarunna og 15 ml af eldpiparurtaveig. Hrærið öllu vel ...

Tjöruáburð má gera úr ýmsum jurtum og er hann mjög kraftmikill. Sá tjöruáburður sem besta raun hefur gefið er rauðsmáraaburður sem er notaður gegn ýmiss konar húðkrabbameini.

Rauðsmáraáburður við húðkrabbameini

Setjið 200 g af þurrkuðum rauðsmárablómum í hægsuðupott ásamt 2 lítrum af vatni. Látið krauma við vægan hita í tvo sólarhringa. Pressið allan vökva úr hratinu og setjið vökvann aftur ...

Smyrsl eru hálffljótandi blanda af lyfi og fitukenndu efni til útvortis nota. Flestar jurtir má nota í smyrsl. Gegn kláðaútbrotum er gott að nota ferskan haugarfa, brenninetlu og njóla og gegn útbrotum og brunasárum reynast morgunfrú, kamilla og vallhumall vel. Til mýkingar má nota regnálm, sigurskúf og hóffífil, gegn húðkrabameini er rauðsmári góður og til að vinna á vörtum og ...

Stílar eru notaðir m.a. til þess að mýkja og græða slímhúð í endaþarmi. Þá eru notaðir stílar með græðandi jurtum, t.d. regnálmi, haugarfa, sigurskúfi eða hóffífli. Einnig eru stílar oft notaðir við gyllinæð og eru þá notaðir barkandi jurtir, t.d. ljónslappi og kornsúra, ásamt bólgueyðandi jurtum, s.s. víði.

Stíla má einnig nota við bólgu og særindum ...

Legskol er notað gegn sýkingu í leggöngum, t.d. sveppasýkingu. Notað er óþynnt te eða þynnt urtaveig. Teið þarf að laga sérstaklega fyrir hvern dag. Auðveldast er að nota sérstakar legskolssprautur til þess að setja skolið í leggöngin. Notið 1 dl af tei tvisvar til þrisvar á dag og hafið það við líkamshita.

Urtaveig er einfaldari í notkun að því ...

Augnskol er ýmist te eða urtaveig. Ef te er notað skal laga te sérstaklega fyrir hvert skol. Teið þarf að vera mjög veikt, ½ tsk af jurtum á móti ½ bolla af vatni.

Gætið þess að sía teið mjög vel og kæla það fyrir notkun. Deilið teinu síðan í tvö ílát og notið hvort fyrir sitt auga. Skolið ávallt bæði ...

Frá fornu fari hafa böð mikið verið notuð í grasalækningum. Þau henta sérstaklega ungbörnum og fólki sem þolir illa að neyta jurtalyfja. Engiferböð eru góð í uððhafi kvefs og inflúensu og þau sveita út óhreinindum ír líkamanum og örva blóðrás. Lofnarblóm, hjartafró og garðabrúða eru heppilegar jurtir í kvöldböð fyrir fólk sem þjáist af miklum kláða í húð og svo ...

Sýróp er oft gefið börnum sem erfitt er að fá til að taka inn annars konar jurtalyf. Æskilegast er að búa sýrópið til úr hunangi sem hefur það frá yfir sykur að vera vítamínríkt og gerladrepandi. Til eru margar tegundir af hunangi, em best er að nota seigfljótandi eða fast hunang.

Sýróp gert

Útbúið ½ lítra af tei með tvöföldum ...

Urtaveig (tinktúra) er jurtalyf í vínandalausn (eða ediki). Vínandi leysir betur upp ýmis efni í jurtum en vatn. Urtaveig má laga á marga vegu og reglur um hlutföll og styrkleika vínandans eru mismunandi eftir plöntum. Best er að búa urtaveigina alltaf til á sama hátt nema uppskrift kveði á um annað. Vínandi sem er 45% að styrkleika er nógu sterkur ...

Seyðing er sú aðferð sem notuð er til þess að laga seyði úr harðgerðum plöntuhlutum, t.d. rótum berki og fræi. Seyði er notað á sama hátt og te.

Seyðing Setjið jurtirnar í pott (notið aldrei álpotta.) Hellið yfir þær köldu vatni. Lokið pottinum og látið suðuna koma hægt upp. Sjóðið vatnið við vægan hita í 15-20 mínútur. Takið pottin ...

Þegar te er gert skal nota ílát sem þolir vel hita og er með góðu loki. Notið hvorki álpotta né óglerjuð leirílát. Ef búa á til te fyrir einn bolla er best að setja 1-2 tsk af jurt í bolla af vatni. Ef búa á til te fyrir þrjá daga skal nota 100 g af jurt á móti lítra af ...

Best er að geyma jurtirnar í dökkum, lokuðum glerílátum eða glerjuðum leirílátum. Setjið jurtina í ílát um leið og þær eru orðnar vel þurrar, merkið ílátin greinilega og tilgreinið innihald og dagsetningu. Geymið ílátin á dimmum og köldum stað.

Jurtir geymast í tvö til þrjú ár ef rétt er með þær farið. Þær eru þá kraftmestar fyrsta árið eftir þurrkun ...

Fræ er þurrkað á líkan hátt og blöð og blóm. Það þornar fljótt á þurrum, hlýjum stað þar sem loft nær að leika um það. Venjulega þornar fræið á innan við tveimur vikum.

Ber og aldin eru lengur að þorna og þeim þarf að snúa oft til þess að flýta þornun.

Þvoið rót og börk vel og þerrið áður en að breitt er úr þeim. Skerið bæði börkinn og rótina í smá hluta til þess að flýta þornun og auðvelda tilbúning á seyði og urtaveig síðar.

Rætur og börkur þurfa háan hita til þess að þorgna vel, allt uppí 50°C, og best er að þurrka allt saman á neti eða ...

Séu blöðin eða blómin óhrein er betra að þurrka óhreinindin burt með þurrum klút en að skola þau af með vatni. 

Þurrkið á hlýjum, dimmum stað þar sem loft nær að leika um jurtirnar. Hitastigið má vera um 32°C fyrstu tvo dagana og 25°C eftir það. Best er að breiða úr blómum og blöðum á net eða annað ...

Nausynlegt er að þurrka jurtina svo fljótt sem auðið eð eftir tínslu, því að breytingar verða á efnaskiptum um leið og blöð eða blóm eru tekin af plöntunni. Ensím sem áður unnu að myndun á virkum efnum geta nú tekið til við að brjóta sömu efni niður. 

Þurrkun má hvorki vera of hröð né of hæg, því að sum efni ...

Börkurinn er kraftmestur á vorin og haustin þegar hann er safaríkastur. Börkinn er best að taka á rökum degi þegar hann flagnar auðveldlega af stofni og greinum. Best er að taka börkin af þykkum greinum sterk byggðra trjáa eða af stofni trája sem hafa verið felld. Það drepur tré ef börkurinn er tekinn allan hringinn af stofni þess og því ...

Best er að tína blóm um miðjan dag, á þurrum, sólríkum degi. Blómin innihalda mest af virkum efnum þegar þau hafa rétt náð því að opnast til fulls. Setjið blómin á dimman stað eins fljótt og auðið er eftir tínslu og breiðið vel úr þeim svo að þau þorni sem fyrst. Blóm eru mjög viðkvæm og vandmeðfarin eftir tínslu, tínið ...

Ef við spörum pappír spörum við skóginn. Að gera úttekt á pappírsnotkun getur verið hagkvæmt. Yfirleitt er hægt að minnka pappírsnotkun um 25-40% með virkri pappírsstjórnun.
Flestir prentarar geta prentað beggja vegna á pappírinn. Ef þú getur lesið smátt, prentaðu þá tvær síður á hverja síðu. Með aðgangsstýringu er hægt að minnka eða koma í veg fyrir að fólk prenti ...

• Atvinnu- og nýsköpunarráðuneytið
• Bændasamtök Íslands
• Grænu Farfuglaheimilin
• Green Map System
• HNLFÍ
• Í boði náttúrunnar
• Land- og ferðamálafræðistofa Háskóla Íslands
• Landmælingar Íslands
• Landsbjörg
• Landsvirkjun
• Landvernd
• LiberHerbarum.com
• loftslag.is
• 2020.is
• Náttúrufræðistofnun Íslands
• Náttúruverndarsamtök Íslands
• Mennta- og menningarmálaráðuneytið
• Orkusetur
• Reykjavíkurborg
• Reiknistofa í veðurfræði
• Samtök lífrænna neytenda
• SEEDS sjálfboðaliðasamtök
• Sesseljuhús Sólheimum
• Slow Food Reykjavík
• Sorpa bs.
• Sorpstöð Suðurlands bs.
• Umhverfis- og auðlindaráðuneytið ...

Lýsing
Stórar, aflangar, brúnar blöðkur sem sitja á stilk (þöngli) sem er festur við klöppina með greinóttum festusprotum (þöngulhaus). Lengd 0,5-2,0 m. Vex neðst í grþttum fjörum eða klapparfjörum.

Árstími
Beltisþarinn vex á vorin og er blaðkan fullvaxin í maí/júní.

Tínsla
Skorinn.

Meðferð
Þurrkaður strax eftir tínslu.

Ábendingar um ítarlegra efni
Karl Gunnarsson: Íslenskir matþörungar, fjölrit.

Samkvæmt auglýsingu nr. 184/1978 eru eftirfarandi plöntutegundir friðlýstar þar sem þær vaxa villtar. Lagt er bann við að slíta af þeim sprota, blöð, blóm eða rætur, traðka á þeim, grafa þær upp eða skerða á annan hátt.

• Blóðmura [Potentilla erecta]
• Burstajafni [Lycopodium clavatum]
• Davíðslykill [Primula egaliksensis]
• Dvergtungljurt [Botrychium simplex]
• Eggtvíblaðka [Listera ovata]
• Ferlaufungur [Paris quadrifolia]
• Fitjasef [Juncus gerardii]
  
• Flæðarbúi ...

Þörungar

Þörungar lifa flestir í sjó eða vatni. Þeir eru ýmist sviflægir eða fastsitjandi. Svifþörungar mynda undirstöðu lífsins í sjónum og vaxa þar í gífurlegu magni, má þar nefna, kalkþörunga, kísilþörunga og skoruþörunga.
Í fjöru og á grunnsævi vaxa botnlægir þörungar. Um 250 tegundir eru þekktar við strendur Íslands. Flestar eru smávaxnar, stórar áberandi tegundir eru aðeins um 100. Þörungum ...

Ef þú vilt hafa matjurtagarð gætirðu freistast til að álykta sem svo að með því að hæna að þér allar þessar pöddur væri borin von að ná einhverri uppskeru. Ég vil halda því fram að þessu sé einmitt öfugt farið. Ef umhverfið er vinalegt þá verða kvikindin sem nærast á illþýðinu sennilega fleiri en þau sem nærast á kálinu þínu ...

Ég segi ekki að “villigarðurinn” þinn jafnist á við ómengaða náttúruna. Ég held því blákalt fram að með örlítilli vinnu í byrjun og réttu skipulagi verði hann betri en villt náttúran. Þér er nefnilega í lófa lagið að skapa náttúruleg skilyrði fyrir dýra- og plöntulíf sem jafnvel í nepjunni hér norður undir heimskautsbaug eru betri en þau sem eru á ...

Villigarður án tjarnar er eins og bíó án tjalds. “Skógarjaðarinn” og “engið” skapa eins konar sveitatilfinningu og dýralífið sem þetta tvennt hþsir er fjölbreytt.
Hið raunverulega lífríki í garðinum er þó í og við tjörnina. Það er stórkostlegt á sumrin en ef þú getur haldið tjörninni ófrosinni á veturnar þannig að fuglarnir komist í hana hefurðu dottið í lukkupottinn.  Þegar ...

Klifurplöntur eru ekki algengar í íslenskri náttúru. Reyndar er það eiginlega bara umfeðmingur (Vicia cracca) sem getur gert tilkkall til þess að kallast klifurplanta. Hann er reyndar fremur aumkunarverður sem slíkur.
En hér eru ýmsar innfluttar plöntur sem virðast hafa aðlagast og þrífast vel. Fyrst skal telja bergfléttuna (Hedera helix) sem ýmsar skordýrategundir hafa tekið fagnandi og hreiðrar um sig ...

Runnar hafa orðið æ vinsælli á síðari árum enda má segja að þeir séu eins konar “mýkingarefni”. Þeir draga úr andstæðum og tengja saman tré, blómabeð og grasflatir. Þá er líka hægt að nota runna til að hylja það sem ekki á að vera áberandi eins og til dæmis safnkassa. Ef þú hefur komið í skóg hefurðu eflaust veitt því ...

Ef þú hefur ákveðið að setja upp fallega og græna grasflöt til þess að geta tölt á eftir sláttuvélinni vikulega eða oftar, ættirðu að fá að vita að hægt er að hafa annars konar flöt, ekki síður fallega og sem þarf ekki að slá.
Í staðinn fyrir grasfrl er sáð öðru fræi af lágvöxnum plöntum sem þola átroðning. Kannski ekki ...

Nú skulum við aðeins velta fyirr okkur grasflötinni. Mjög oft er hún stærsti hluti garðsins og hana þarf að hirða, ef vel á að vera. En það kostar vinnu, ekki satt? Jú vissulega ef við viljum að hún líti út eins og “green” á golfvelli. Ef við ætlum að spila golf í garðinum okkar, getum við staðið öðruvísi að verki ...

Áður en við förum að huga að ástæðum þess að hafa sem flestar innlendar tegundir og hvernig við öflum þeirra og fáuð þær til þess að þroskast hjá okkur er ekki úr vegi að fjalla svolítið nánar um grunninn, jarðveginn.
Í öllum menningarsamfélögum hefur jörðin eða jarðvegurinn haft sérstaka tilvísun, fósturjörðin til dæmis eða að vera jarðaður í mold föðurlandsins ...

Láttu þer ekki detta í hug að til þurfi fleiri hektara lands áður en þú getur hafist handa við að skipuleggja “villigarð”. Jafnvel blómakassi getur verið áningarstaður fyrir fiðrildi sem eiga leið um ef þú ert rétt blóm í kassanum. Maður nokkur í Hollandi er með á nokkurra fermetra svölum, fjörustubb, kalkríkt graslendi og súra mýri, hvert um sig fullt ...

Það er talið víst að áður en land byggðist var það þakið skógi og kjarri að stórum hluta. Um þetta vitna skógarleifar sem finnast víða um land og að minnsta kosti á einum stað í um 650 metra hæð yfir sjó. Um leið og farið var að ryðja land til akuryrkju og landbúnaðar, brenna skóginn til kolagerðar og nota hann ...

Flestum mönnum er í blóð borin ást á náttúrunni. Þetta er hvað augljósast hjá börnum sem hlaupa fagnandi að bakkanum niður við Tjörn þegar þau fá brauðmola til þess að gefa öndunum. Þegar firðrildi flýgur inn í híbýli fólks opna flestir gluggann til þess að reka það með lagni út í frelsið.
Að komast í snertingu við náttúruna virðist vera ...

nature@nature.is